Brontekst bekijken van Pad-bewustzijn en vrucht-bewustzijn

{{#seo:
|title=Pad-bewustzijn en vrucht-bewustzijn
|titlemode=append
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal 
|description=Pad-bewustzijn is specifiek het bewustzijn dat het pad betreedt: het actieve moment van inzicht en zuivering. Het wordt gevolgd door vrucht-bewustzijn, dat de directe vrucht of het resultaat van dat pad ervaart.
}}
{{boeddhisme}}
In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]] vormen [[pad-bewustzijn]] (maggacitta) en [[vrucht-bewustzijn]] (phalacitta) de kern van het proces naar [[verlichting]]. [[Verlichting]] is geen abstract ideaal, maar een meetbaar proces van [[Zuivering door kennis en inzicht|zuivering]]. 

==Bewustzijn==

Pad-bewustzijn en vrucht-bewustzijn behoren tot het bovenwereldse bewustzijn. Ze treden op tijdens de doorbraak naar een stadium van verlichting en zijn kortstondig, maar met blijvende gevolgen. Naast bovenwereld bewustzijn is er ook werelds bewustzijn::

* Werelds bewustzijn (lokiya citta): Dit omvat alle alledaagse bewustzijnsmomenten, gebonden aan de cyclus van [[samsara]] (geboorte, dood en wedergeboorte). Het is gericht op zintuiglijke objecten en conditioneringen zoals de [[3 bronnen van lijden]]; hebzucht, haat en onwetendheid.
* Bovenwerelds bewustzijn (lokuttara citta): Dit transcendeert de wereld en heeft nibbana als object. Het is niet gebonden aan samsara en leidt tot bevrijding.

==De 4 Stadia van Verlichting en de Rol van Pad en Vrucht==

Het boeddhisme beschrijft 4 stadia van ontwaking, elk met een bijbehorend pad (magga) en vrucht (phala):

* Stroombetreding (sotapatti): Pad-bewustzijn doorsnijdt drie ketens: de illusie van een permanent zelf, twijfel aan de leer, en gehechtheid aan riten. De stroombetreder (sotapanna) ondergaat maximaal zeven wedergeboorten.
* Eenmaal-wederkering (sakadagami): Pad-bewustzijn verzwakt zinnelijke begeerte en afkeer. De eenmaal-wederkerende keert nog één keer terug in de zinnelijke wereld.
* Niet-wederkering (anagami): Pad-bewustzijn elimineert volledig zinnelijke begeerte en afkeer. De niet-wederkerende herboren zich in een hogere sfeer en bereikt daar verlichting.
* Arahantschap (arahatta): Pad-bewustzijn doorsnijdt de resterende ketens: begeerte naar fijnstoffelijk of vormloos bestaan, verwaandheid, rusteloosheid en onwetendheid. De arahant is volledig bevrijd.

{{Pijl}} [[4 stadia van verlichting]]

==Pad-bewustzijn==

Elk stadium heeft een uniek pad-bewustzijn (het moment van doorbraak) en vrucht-bewustzijn (het directe resultaat). Pad-Bewustzijn is het moment van Transformatie, het actieve, 'werkende' bewustzijn dat de zuivering uitvoert. Het ontstaat op het culminatiepunt van diep inzicht in de [[4 edele waarheden]] en heeft [[nibbana]] als [[object]]. Het doorsnijdt de [[10 ketenen van bestaan]] definitief.
Het duurt slechts één [[bewustzijnsmoment]] – extreem kort, maar het effect is blijvend. Pad-bewustzijn kan niet herhaald worden voor hetzelfde stadium; het treedt slechts één keer op per niveau.

{{Pijl}} [[Pad-bewustzijn]]

==Vrucht-Bewustzijn==

Het vrucht-bewustzijn (phalacitta) volgt onmiddellijk op het pad-bewustzijn en ervaart de 'vrucht' van de zuivering. Het heeft eveneens nibbana als object, maar zonder actieve zuivering. Het is een toestand van diepe vrede en geniet van de bereikte bevrijding. Het is als het rusten op de top na de klim: een herhaalde, verlengbare ervaring van nibbana.

In tegenstelling tot pad-bewustzijn kan vrucht-bewustzijn later in meditatie herhaald en verlengd worden (zelfs dagenlang voor een arahant). Dit wordt phala-samapatti genoemd: het binnengaan in de vrucht-toestand. 

{{Pijl}} [[Vrucht-bewustzijn]]

{{Tabel: pad- en vruchtbewustzijn}}



 
[[Categorie: Boeddhisme]]