10 ketenen van bestaan - Bewerkingsoverzicht

Admin op 28 nov 2025 om 15:41

2025-11-28T15:41:04Z

← Oudere versie		Versie van 28 nov 2025 11:41
Regel 5:		Regel 5:
	\|description=De 10 ketenen of valkuilen in de meditatie		\|description=De 10 ketenen of valkuilen in de meditatie
	}}		}}
	{{~~boeddhistische dharma~~}}		{{boeddhisme}}
	==De 10 valkuilen van Meditatie==		==De 10 valkuilen van Meditatie==

Regel 91:		Regel 91:


	[[categorie: ~~boeddhistische dharma~~]]		[[categorie: boeddhisme]]

Admin: /* Loslaten van de 10 ketenen */

2025-11-28T09:09:12Z

Loslaten van de 10 ketenen

@@ Regel 88: / Regel 88: @@
 {{Pijl}} [[Onwetendheid]]
-==Loslaten van de 10 ketenen==
+{{Tabel: 10 ketenen van bestaan}}
 [[categorie: boeddhistische dharma]]

Admin op 28 nov 2025 om 08:24

2025-11-28T08:24:58Z

Admin: /* Geloof in een permanent zelf */

2025-11-28T08:23:14Z

Geloof in een permanent zelf

← Oudere versie		Versie van 28 nov 2025 04:23
Regel 16:		Regel 16:

	Het is de automatische aanname dat er ergens een vast, onveranderlijk “ik” bestaat: in je lichaam, in je gedachten, in je gevoelens, of zelfs als een ziel die los van alles voortleeft.		Het is de automatische aanname dat er ergens een vast, onveranderlijk “ik” bestaat: in je lichaam, in je gedachten, in je gevoelens, of zelfs als een ziel die los van alles voortleeft.
	Zolang je dit gelooft, blijf je alles persoonlijk opvatten: “mijn pijn”, “mijn succes”, “mij is onrecht aangedaan”. Door diepgaand inzicht in de [[3 karakteristieken]]verdwijnt dit geloof volledig:		Zolang je dit gelooft, blijf je alles persoonlijk opvatten: “mijn pijn”, “mijn succes”, “mij is onrecht aangedaan”. Door diepgaand inzicht in de [[3 karakteristieken]] verdwijnt dit geloof volledig:

	* [[veranderlijkheid]] (anicca): Alles wat bestaat, is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.		* [[veranderlijkheid]] (anicca): Alles wat bestaat, is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.

Admin: /* Onwetendheid (fundamentele verwarring) */

2025-11-27T15:51:09Z

Onwetendheid (fundamentele verwarring)

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:51
Regel 87:		Regel 87:

	{{Pijl}} [[Onwetendheid]]		{{Pijl}} [[Onwetendheid]]

			==Loslaten van de 10 ketenen==

			Wanneer worden elk van de 10 ketenen losgelaten?

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"

Admin: /* Vastklampen aan regels en rituelen als doel op zich */

2025-11-27T15:45:41Z

Vastklampen aan regels en rituelen als doel op zich

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:45
Regel 38:		Regel 38:

	Twijfel is vaak de laatste van de eerste 3 ketenen die wegvalt, omdat veel mensen eerst moraliteit en ritueel nodig hebben als basis. Na sotāpanna zie je dat [[Silla\|moraliteit (Sillã)]] belangrijk is, maar slechts als voertuig en niet als einddoel.		Twijfel is vaak de laatste van de eerste 3 ketenen die wegvalt, omdat veel mensen eerst moraliteit en ritueel nodig hebben als basis. Na sotāpanna zie je dat [[Silla\|moraliteit (Sillã)]] belangrijk is, maar slechts als voertuig en niet als einddoel.

			{{Pijl}} [[Vastklampen aan rituelen]]

	==Zintuiglijke begeerte==		==Zintuiglijke begeerte==

Admin: /* Onwetendheid (fundamentele verwarring) */

2025-11-27T15:44:59Z

Onwetendheid (fundamentele verwarring)

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:44
Regel 87:		Regel 87:

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"
	!Naam (Pali) \|\| Nederlandse betekenis \|\| Verdwijnt ~~volledig~~ bij		!Naam (Pali) \|\| Nederlandse betekenis \|\| Verdwijnt bij
	\|-		\|-
	\| Sakkāya-diṭṭhi \|\| ~~Geloof in een permanent zelf~~ \|\| [[Sotapanna\|Sotāpanna]]		\| Sakkāya-diṭṭhi \|\| [[Onjuiste zienswijze]] \|\| [[Sotapanna\|Sotāpanna]]
	\|-		\|-
	\| Vicikicchā \|\| Twijfel ~~aan de Dhamma~~ \|\|~~Sotāpanna~~		\| Vicikicchā \|\| [[Twijfel]] \|\| [[Sotapanna\|Sotāpanna]]
	~~\|- Sīlabbata-parāmāsa \|\| Vastklampen aan rituelen \|~~\|Sotāpanna
	\|-		\|-
	\| ~~Kāma~~-~~rāga~~ \|\| ~~Zintuiglijke begeerte~~ \|\| [[~~Anagami~~\|~~Anāgāmi~~]]		\| Sīlabbata-parāmāsa \|\| [[Vastklampen aan rituelen]] \|\| [[Sotapanna\|Sotāpanna]]
	\|-		\|-
	\| ~~Vyāpāda~~ \|\| ~~Haat, kwaadwilligheid~~ \|\| Anāgāmi		\| Kāma-rāga \|\| [[begeerte\|Zintuiglijke begeerte]] \|\| [[Anagami\|Anāgāmi]]
	\|-		\|-
	\| ~~Rūpa-rāga~~ \|\| ~~Begeerte naar fijn-materiële rijken~~ \|\| [[~~Arahant~~\|~~Arhat~~]]		\| Vyāpāda \|\| [[haat]] \|\| [[Anagami\|Anāgāmi]]
	\|-		\|-
	\| ~~Arūpa~~-rāga \|\| Begeerte naar ~~immateriële~~ rijken \|\| Arahant		\| Rūpa-rāga \|\| [[begeerte\|Begeerte naar fijn-materiële rijken]] \|\| [[Arahant\|Arhat]]
	\|-		\|-
	\| ~~Māna~~ \|\| ~~Hoogmoed, ik-vergelijking~~ \|\| Arahant		\| Arūpa-rāga \|\| [[begeerte\|Begeerte naar immateriële rijken]] \|\| [[Arahant\|Arhat]]
	\|-		\|-
	\| ~~Uddhacca~~ \|\| ~~Rusteloosheid~~ \|\| Arahant		\| Māna \|\| [[hoogmoed]] \|\| [[Arahant\|Arhat]]
	\|-		\|-
	\| Avijjā \|\| ~~Onwetendheid~~ \|\| Arahant		\| Uddhacca \|\| [[rusteloosheid]] \|\| [[Arahant\|Arhat]]
			\|-
			\| Avijjā \|\| [[onwetendheid]] \|\| [[Arahant\|Arhat]]
	\|}		\|}


	[[categorie: boeddhistische dharma]]		[[categorie: boeddhistische dharma]]

Admin: /* Rusteloosheid van de geest */

2025-11-27T15:27:53Z

Rusteloosheid van de geest

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:27
Regel 77:		Regel 77:
	Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.		Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.
	Zelfs bij zeer gevorderde beoefenaars kan de geest nog lichtjes “fladderen”.		Zelfs bij zeer gevorderde beoefenaars kan de geest nog lichtjes “fladderen”.

			{{Pijl}} [[Rusteloosheid]]

	==Onwetendheid (fundamentele verwarring)==		==Onwetendheid (fundamentele verwarring)==

Admin: /* Onwetendheid (fundamentele verwarring) */

2025-11-27T15:27:32Z

Onwetendheid (fundamentele verwarring)

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:27
Regel 81:		Regel 81:
	(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.		(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.
	Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.		Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.

			{{Pijl}} [[Onwetendheid]]

	{\| class="wikitable"		{\| class="wikitable"

Admin: /* Kwaadwilligheid, haat, wrok */

2025-11-27T15:26:45Z

Kwaadwilligheid, haat, wrok

← Oudere versie		Versie van 27 nov 2025 11:26
Regel 48:		Regel 48:

	Ook dit verdwijnt volledig bij anāgāmi. Daarom worden anāgāmi’s vaak beschreven als bijzonder vriendelijk en onverstoorbaar.		Ook dit verdwijnt volledig bij anāgāmi. Daarom worden anāgāmi’s vaak beschreven als bijzonder vriendelijk en onverstoorbaar.

			{{Pijl}} [[Haat]]

	==Begeerte naar fijn-materiële bestaan==		==Begeerte naar fijn-materiële bestaan==

← Oudere versie		Versie van 28 nov 2025 04:24
Regel 12:		Regel 12:
	In volgorde van Makkelijkst-op-te-lossen tot Moeilijkst-op-te-lossen:		In volgorde van Makkelijkst-op-te-lossen tot Moeilijkst-op-te-lossen:

	==Geloof in een permanent zelf==		===Geloof in een permanent zelf===
	(Sakkāya-diṭṭhi); De allergrootste en meest fundamentele keten.		(Sakkāya-diṭṭhi); De allergrootste en meest fundamentele keten.

Regel 26:		Regel 26:
	{{pijl}} [[3 karakteristieken]]		{{pijl}} [[3 karakteristieken]]

	==Twijfel==		===Twijfel===
	(Vicikicchā); Zolang er twijfel is over de [[Dharma\|boeddhistische filosofie (Darma)]], kun je je nooit volledig overgeven aan de beoefening. Je houdt altijd een achterdeurtje open. Bij sotāpanna verdwijnt deze twijfel voorgoed; je weet door eigen ervaring dat de Dhamma klopt.		(Vicikicchā); Zolang er twijfel is over de [[Dharma\|boeddhistische filosofie (Darma)]], kun je je nooit volledig overgeven aan de beoefening. Je houdt altijd een achterdeurtje open. Bij sotāpanna verdwijnt deze twijfel voorgoed; je weet door eigen ervaring dat de Dhamma klopt.

	{{Pijl}} [[Twijfel]]		{{Pijl}} [[Twijfel]]

	==Vastklampen aan regels en rituelen als doel op zich==		===Vastklampen aan regels en rituelen als doel op zich===
	(Sīlabbata-parāmāsa); Denken dat louter het volgen van gebod en verbod, ceremonies, ascese, of bijvoorbeeld strikt vegetarisme je automatisch zal bevrijden, zonder wijsheid. Voorbeeld:		(Sīlabbata-parāmāsa); Denken dat louter het volgen van gebod en verbod, ceremonies, ascese, of bijvoorbeeld strikt vegetarisme je automatisch zal bevrijden, zonder wijsheid. Voorbeeld:

Regel 41:		Regel 41:
	{{Pijl}} [[Vastklampen aan rituelen]]		{{Pijl}} [[Vastklampen aan rituelen]]

	==Zintuiglijke begeerte==		===Zintuiglijke begeerte===
	(Kāma-rāga); Hevige lust, seksuele driften, verslaving aan eten, muziek, geuren, aanraking, mooie beelden.		(Kāma-rāga); Hevige lust, seksuele driften, verslaving aan eten, muziek, geuren, aanraking, mooie beelden.

	Het is niet het genieten zelf, maar de dwangmatige hunkering en gehechtheid eraan. Bij [[Sakadagami\|sakadāgāmi]] is deze sterk verzwakt; bij [[Anagami\|anāgāmi]] volledig verdwenen. Een anāgāmi voelt geen seksuele aantrekkingskracht meer en heeft geen zintuiglijke verslavingen.		Het is niet het genieten zelf, maar de dwangmatige hunkering en gehechtheid eraan. Bij [[Sakadagami\|sakadāgāmi]] is deze sterk verzwakt; bij [[Anagami\|anāgāmi]] volledig verdwenen. Een anāgāmi voelt geen seksuele aantrekkingskracht meer en heeft geen zintuiglijke verslavingen.

	==Kwaadwilligheid, haat, wrok==		===Kwaadwilligheid, haat, wrok===
	(Vyāpāda); Alles van lichte irritatie tot moorddadige woede maar ook subtielere vormen zoals “ik gun hem/haar dat succes niet” of langdurig wrok koesteren.		(Vyāpāda); Alles van lichte irritatie tot moorddadige woede maar ook subtielere vormen zoals “ik gun hem/haar dat succes niet” of langdurig wrok koesteren.

Regel 53:		Regel 53:
	{{Pijl}} [[Haat]]		{{Pijl}} [[Haat]]

	==Begeerte naar fijn-materiële bestaan==		===Begeerte naar fijn-materiële bestaan===
	(Rūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de mooie materiële jhāna-rijken.		(Rūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de mooie materiële jhāna-rijken.

	Dit is al een zeer subtiel verlangen dat alleen ontstaat als je die [[Jhana\|jhāna’s]] zelf hebt ervaren.		Dit is al een zeer subtiel verlangen dat alleen ontstaat als je die [[Jhana\|jhāna’s]] zelf hebt ervaren.

	==Begeerte naar immateriële bestaan==		===Begeerte naar immateriële bestaan===
	(Arūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de allerhoogste, vormloze rijken.		(Arūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de allerhoogste, vormloze rijken.

	Begeerte naar fijn-materiële bestaan en begeerte naar immateriële bestaan zijn de reden dat zelfs iemand die diepe jhāna’s beheerst nog niet automatisch een [[arhat]] is.		Begeerte naar fijn-materiële bestaan en begeerte naar immateriële bestaan zijn de reden dat zelfs iemand die diepe jhāna’s beheerst nog niet automatisch een [[arhat]] is.

	==Hoogmoed==		===Hoogmoed===
	(Māna); De subtiele neiging om jezelf met anderen te vergelijken:		(Māna); De subtiele neiging om jezelf met anderen te vergelijken:

Regel 75:		Regel 75:
	{{Pijl}} [[Hoogmoed]]		{{Pijl}} [[Hoogmoed]]

	==Rusteloosheid van de geest==		===Rusteloosheid van de geest===
	(Uddhacca); De geest die maar blijft springen, plannen maken, piekeren, fantaseren.		(Uddhacca); De geest die maar blijft springen, plannen maken, piekeren, fantaseren.
	Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.		Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.
Regel 82:		Regel 82:
	{{Pijl}} [[Rusteloosheid]]		{{Pijl}} [[Rusteloosheid]]

	==Onwetendheid (fundamentele verwarring)==		===Onwetendheid (fundamentele verwarring)===
	(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.		(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.
	Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.		Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.