Admin: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{opsommingen}} ==4 aandachtsgrondslagen== In het boeddhisme worden de '''4 Aandachtsgrondslagen''' (Pali: satipatthana, Sanskriet: smṛtyupasthāna) beschouwd als de kern van de boeddhistische meditatievormen Samadhi, Vipassana en Jhãna. Ook is het belangrijk in de Mindfulness. Ze worden ook wel de 4 grondslagen van opmerkzaamheid of de 4 lichaamsbeschouwingen genoemd (vooral in de Theravada|...'

2025-11-22T08:37:00Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{opsommingen}} ==4 aandachtsgrondslagen== In het boeddhisme worden de '''4 Aandachtsgrondslagen''' (Pali: satipatthana, Sanskriet: smṛtyupasthāna) beschouwd als de kern van de boeddhistische meditatievormen Samadhi, Vipassana en Jhãna. Ook is het belangrijk in de Mindfulness. Ze worden ook wel de 4 grondslagen van opmerkzaamheid of de 4 lichaamsbeschouwingen genoemd (vooral in de Theravada|...'

Nieuwe pagina

{{opsommingen}}
==4 aandachtsgrondslagen==

In het boeddhisme worden de '''4 Aandachtsgrondslagen''' ([[Pali]]: [[satipatthana]], [[Sanskriet]]: smṛtyupasthāna) beschouwd als de kern van de [[boeddhisme|boeddhistische]] [[meditatie|meditatievormen]] [[Samadhi]], [[Vipassana]] en [[Jhana|Jhãna]]. Ook is het belangrijk in de [[Mindfulness]]. Ze worden ook wel de 4 grondslagen van opmerkzaamheid of de 4 lichaamsbeschouwingen genoemd (vooral in de [[Theravada|Theravāda-traditie)]].Ze staan uitgebreid beschreven in de [[Satipatthana Sutta|Satipaṭṭhāna Sutta]] (Majjhima Nikaya 10) en de Mahāsatipaṭṭhāna Sutta (Digha Nikaya 22). De 4 aandachtgrondslagen zijn:

==Kāyānupassanā – Opmerkzaamheid op het fysieke lichaam==

Hier observeer je het lichaam zoals het is, zonder gehechtheid of afkeer. Dit kan door:
* het observeren van de [[anapanasati|ademhaling (Ãnāpānasati)
* het observeren van je lichaamshoudingen (zitten, staan, lopen, liggen en de overgang van de ene naar de andere houding)
* het duidelijke besef van je dagelijkse activiteiten (eten, lopen, plassen, etc.)
* het beschouwen van de 32 lichaamsdelen (haar, nagels, tanden, huid, vlees, botten, etc.)
* het beschouwen/visualiseren van de verschillende stadia van een ontbindend lijk (wat er met jouw lichaam gebeurt na het overlijden)

==Vedanānupassanā – Opmerkzaamheid op gevoelens en emoties==

Je observeert alle gevoelens en emoties die opkomen: aangenaam, onaangenaam of neutraal
* leer wat het verschil is tussen gevoel (de afwezigheid van emotie) en emotie (begeerte of aversie)
* leer het verschil tussen een aangenaam, onaangenaam en neutraal
* leer het verschil tussen gevoelens/emotie en gedachten
* leer het verschil tussen Wereldse gevoelens/emoties (gebaseerd op zintuiglijk contact) of onwerelds (fantasie)
* zonder erin mee te gaan of ze af te wijzen, puur waarnemen dat ze ontstaan en weer verdwijnen

==Cittānupassanā – Opmerkzaamheid van het gedachten==

Je observeert de toestand van gedachten, herinneringen, weten, beseffen, ideeën
* leer het verschil tussen met mentale, cognitieve, rationele
* is de gedachte op dit moment zinvol of niet
* leer het verschil tussen gevoelens/emotie en gedachten
* was de gedachte spontaan of gestuurd
* is er een link met een gevoel/emotie en wie creëerde wie
* je ziet hoe gedachten komen en gaan, zonder je ermee te identificeren.

==Dhammānupassanā – Opmerkzaamheid op geestesobjecten/verschijnselen==

Hierin observeer je de relatie tussen het fysieke lichaam, gevoelens/emoties en gedachten. Komt een fysieke gewaarwording, gevoel/emotie of gedachte voort uit een andere fysieke gewaarwording, gevoel/emotie of is deze zelfstandig. Dit is de meest uitgebreide en diepgaande observatie. Je observeert mentale inhoud en verschijnselen in het licht van de boeddhistische leer, vooral:

* de [[5 hindernissen van meditatie|5 hindernissen]] (begeerte, afkeer, luiheid/sufheid, rusteloosheid, twijfel)
* de [[khanda|5 khanda's]] (vorm, gevoel, waarneming, formaties, bewustzijn)
* de [[6 zintuigpoorten]] en hun keten van contact
* de [[7 factoren van verlichting]] (opmerkzaamheid, onderzoek, energie, vreugde, kalmte, concentratie, gelijkmoedigheid)
* de [[4 edele waarheden]]

==In de mindfulness==

In het dagelijks leven kan je nooit zo grondig observeren als in de meditatie door alle afleiding gedurende elk moment van de dag.
wat je wel kunt doen is opmerken wat er gebeurt in elke situatie zoals de situatie werkelijk is: werkelijk is: veranderlijk, afhankelijk, [[niet-zelf]], zonder schoonheid of lelijkheid op zich.

[[categorie: opsommingen]]

4 aandachtsgrondslagen - Bewerkingsoverzicht