Admin: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Amoha== '''Amoha''' is in het boeddhisme de niet-onwetendheid, ofwel wijsheid en inzicht. Amoha is één van de 3 heilzame wortels die aan de basis liggen van alle goede, bevrijdende mentale staten. Het is de positieve tegenpool van (moha), één van de 3e onheilzame wortels die de kern vormen van lijden en samsara. ==De 3 kenmerken van bestaan== Amoha (Pali) betekent...'

2026-01-07T09:42:00Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Amoha== '''Amoha''' is in het boeddhisme de niet-onwetendheid, ofwel wijsheid en inzicht. Amoha is één van de 3 heilzame wortels die aan de basis liggen van alle goede, bevrijdende mentale staten. Het is de positieve tegenpool van onwetendheid| (moha), één van de 3e onheilzame wortels die de kern vormen van lijden en samsara. ==De 3 kenmerken van bestaan== Amoha (Pali) betekent...'

Nieuwe pagina

{{Boeddhistisch woordenboek}}
==Amoha==

'''Amoha''' is in het [[boeddhisme]] de niet-onwetendheid, ofwel [[wijsheid]] en inzicht. Amoha is één van de [[3 heilzame wortels]] die aan de basis liggen van alle goede, bevrijdende mentale staten. Het is de positieve tegenpool van [[onwetendheid|onwetendheid| (moha)]], één van de [[3e onheilzame wortels]] die de kern vormen van [[lijden]] en [[samsara]].

==De 3 kenmerken van bestaan==

Amoha ([[Pali]]) betekent letterlijk “geen verwarring” of “geen delusie”. Het staat voor helder inzicht, juist begrip en wijsheid (paññā). Het is de [[mentale factoren|mentale factor]] die de [[3 kenmerken van bestaan]] goed inziet:

* [[veranderlijkheid]] (anicca): Alles wat bestaat is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.
* [[lijden]] (dukkha): Omdat alles veranderlijk is, leidt gehechtheid aan fenomenen tot lijden. Zelfs plezierige ervaringen zijn onbevredigend, omdat ze niet blijvend zijn en niet volledig vervullen.
* [[niet-zelf]] (anatta): Er is geen blijvend, onafhankelijk zelf of essentie in personen of fenomenen. Wat wij als "zelf" beschouwen, is slechts een tijdelijke samenstelling van veranderlijke elementen (de [[Khanda|5 khanda's]]: vorm, gevoel, waarneming, mentale formaties, bewustzijn).

Amoha ontstaat wanneer de [[geest]] niet vertroebeld is door de fundamentele illusie van een blijvend, onafhankelijk “ik”. Onwetendheid verbergt de 3 kenmerken van bestaan; amoha onthult ze. Voorbeelden van amoha in actie:

* je ervaart een prettig gevoel, maar ziet direct: “Dit is veranderlijk en zal dus stoppen” → amoha voorkomt [[gehechtheid]]
* iemand beledigt je, maar je denkt: “Dit is slechts een geconditioneerd proces, geen vast ‘ik’ dat gekwetst wordt” → amoha verzwakt [[haat]]
* in [[meditatie]] zie je een gedachte opkomen en verdwijnen zonder eigenaar → amoha doorziet geen-zelf

Voor beoefenaars van [[Vipassana]] is het cultiveren van amoha de directe weg naar [[verlichting]], omdat het de diepste oorzaak van lijden; onwetendheid, uitroeit. Amoha is één van de heilzame wortels:

{| class="wikitable" style="width: 70%;"
!Aspect || [[Heilzaam bewustzijn]] || [[Onheilzaam bewustzijn]]
|-
| Wortels: || [[alobha|niet-hebzucht]], [[adosa|niet-haat]] en [[amoha|niet-onwetendheid]] || [[Lobha|hebzucht]], [[dosa|haat]], [[moha|onwetendheid]]
|-
| [[karma|Karma-resultaat]]: || geluk, [[reincarnatie|goede wedergeboorte]], [[pad-bewustzijn|vooruitgang op pad]] || [[4 edele waarheden|Lijden]], [[reincarnatie|slechte wedergeboorte]], [[10 ketenen van bestaan|versterking ketens]]
|-
| Gevoel: || prettig of gelijkmoedig || prettig (bij [[hebzucht]]), pijnlijk (bij [[haat]]), verward
|}

Deze wortels zijn altijd aanwezig (alle 3 of in paren) wanneer een [[bewustzijnsmoment]] [[heilzaam]] is. Amoha is daarbij de meest transformerende wortel: zonder amoha blijven alobha (niet-hebzucht) en adosa )niet-haat) vaak oppervlakkig of tijdelijk. Met amoha worden ze diepgaand en leiden ze tot echte vooruitgang op het pad.
[[Categorie: Boeddhistisch woordenboek]]

Amoha - Bewerkingsoverzicht