Admin: Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Sufheid== In het boeddhisme wordt '''sufheid''' (luiheid, slaperigheid of traagheid van geest) aangeduid met de samengestelde term thīna-middha (Pali). Het is onderdeel van de 5 hindernissen van meditatie. Deze 5 hindernissen kunnen sterke krachten tijdens de meditatie zijn en treden bij iedereen op, zowel tijdens het meditatieproces als in het dagelijks leven. * verlangen (kama; abhidya) * kwaadaar...'

2025-11-25T21:57:17Z

Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Sufheid== In het boeddhisme wordt '''sufheid''' (luiheid, slaperigheid of traagheid van geest) aangeduid met de samengestelde term thīna-middha (Pali). Het is onderdeel van de 5 hindernissen van meditatie. Deze 5 hindernissen kunnen sterke krachten tijdens de meditatie zijn en treden bij iedereen op, zowel tijdens het meditatieproces als in het dagelijks leven. * verlangen (kama; abhidya) * kwaadaar...'

Nieuwe pagina

{{Boeddhistisch woordenboek}}
==Sufheid==

In het boeddhisme wordt '''sufheid''' (luiheid, slaperigheid of traagheid van geest) aangeduid met de samengestelde term thīna-middha ([[Pali]]).
Het is onderdeel van de [[5 hindernissen van meditatie]]. Deze 5 hindernissen kunnen sterke krachten tijdens de [[meditatie]] zijn en treden bij iedereen op, zowel tijdens het [[meditatie|meditatieproces]] als in het dagelijks leven.

* verlangen (kama; abhidya)
* kwaadaardigheid (pradosha)
* luiheid (styana) en stijfheid (middha)
* rusteloosheid (anuddhatya) en wroeging (kaukritya)
* twijfel (vichikitsa)

==Karakter van Sufheid==
Sufheid bestaat uit twee nauw verbonden geestesfactoren die altijd samen optreden:

* stijfheid, traagheid, sloomheid en lusteloosheid van de [[geest]]. De geest voelt zwaar, futloos, zonder energie, wil niet opstijgen naar het meditatie-object
* stijfheid, traagheid of slaperigheid van de mentale factoren. De ondersteunende geestesfactoren (zoals aandacht, inspanning, intentie) functioneren niet goed; ze zijn als verlamd.

Samen maken ze dat de geest zich niet kan concentreren, snel afdwaalt of in slaap valt, geen vreugde of energie voelt om te [[meditatie|mediteren]] of de [[Dhamma]] te beoefenen, zich “loom”, “zwaar” of “duf” voelt, alsof er een deken over de geest ligt. Het is niet alleen fysieke slaperigheid zoals na een zware maaltijd; het is vooral een geestelijke traagheid die ook optreedt als het lichaam uitgerust is.

==Hoe kan je Sufheid onderdrukken==

De allersterkste en meest directe tegenkracht is: Het opwekken van heldere, energieke aandacht op een inspirerend object, wat leidt tot pīti (verrukking) en passaddhi (kalmte).
Maar het begint bijna altijd met vitakka (gerichte aandacht) en vīriya (energie/inspanning). De klassieke methoden om Sufheid te overwinnen zijn (in volgorde van grof naar subtiel):

* perceptie van licht; jezelf voorstellen dat het helder daglicht is, of met open ogen mediteren in een lichte ruimte.
* verandering van houding; opstaan, lopen-meditatie doen, koud water in het gezicht plenzen, oren trekken, enz.
* reflectie op de dood of op de waarde van deze menselijke geboorte
* reciteren of hardop spreken van de Dharma

[[Categorie: Boeddhistisch woordenboek]]

Sufheid - Bewerkingsoverzicht