|
|
| (12 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) |
| Regel 6: |
Regel 6: |
| }} | | }} |
| {{boeddhisme}} | | {{boeddhisme}} |
| '''Bewustzijn''' is een term dat zeer vaak gebruikt wordt, maar wat is het nu precies. De [[dharma|boeddhistische dharma]] geeft een heldere beschrijving van wat bewustzijn is (zoals in [[Pali-canon|Satipatthãna sutta: MN 10]], Abhidhammattha Sanghaha I) en legt daarin uit dat bewustzijn bestaat uit 121 citta's. | | In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], wordt het '''bewustzijn''' ([[Pali]]: citta) gezien als de kern van al onze ervaringen, de [[bewustzijnstaten]]. Het is geen vast "[[ik]]" of een eeuwige ziel, maar een reeks vluchtige momenten die elkaar razendsnel opvolgen. Volgens de [[Abhidhamma]], de analytische leer van de Theravada, zijn er in totaal 89 (of 121, afhankelijk van de telling) soorten bewustzijn, elk met een specifieke functie, kwaliteit en rol in het leven. Bewustzijn ontstaat altijd door contact tussen een [[zintuigpoort|zintuig]], een [[object]] en [[mentale factoren]]. Bewustzijn is geconditioneerd: het ontstaat, bestaat kort en verdwijnt weer, onderhevig aan de [[3 kenmerken van bestaan]]: veranderlijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta). |
|
| |
|
| ===Citta=== | | ==Bewustzijn is zelfloos== |
| Citta betekent de daad van het kennen en is op zichzelf vergankelijk en wordt gekenmerkt door opkomen en vergaan. Er is altijd slechts 1 citta actief en deze komt op, bestaat enige tijd en vergaat vervolgens. Tijdens het vergaan kan een andere citta reeds opgekomen zijn, enige tijd blijven bestaan en tegen de tijd dat het vergaat kan weer een andere citta opkomen, etc... Zo lijkt het op onbewust niveau dat er 1 citta is, terwijl het een schakel is van verschillende citta's achter elkaar.
| |
|
| |
|
| De citta's zijn niet allemaal hetzelfde, hebben verschillende patronen en karakter en in de Abhidhammattha Sanghaha wordt er een classificatie gemaakt van de 121 citta's.
| | In de dharma wordt bewustzijn ook benoemd als: |
| Op zijn eenvoudigst gezegd is bewustzijn de optelsom van al onze zintuigen bij elkaar en onderdeel van het ego. De mens heeft 5 neurologisch gekoppelde zintuigen en 1 boven-werelds zintuig.
| |
| Bewustzijn is niet positie bepaald, toch ervaren we (en vandaar uit zijn we overtuigd) dat het bewustzijn in het hoofd zit. Dit komt omdat 4 zintuigen in het hoofd gepositioneerd zijn (ogen, oren, tong en neus), de overige 2 (tastzin en gevoel) zijn onbepaald omdat ze in het gehele lichaam voorkomen. De ogen, oren, tong, neus en tastzin geven hun reacties aan het zenuwstelsel door die op zijn beurt een reactie doorgeeft aan de hersenen. Vandaar dat deze zintuigen neurologisch gekoppeld zijn. Gevoel is hetzelfde als intuïtie, aanvoelingsvermogen, fingerspitzengefühl en 3e-oog chakra.
| |
|
| |
|
| ===(On)bewust waarnemen===
| | * een werkende kracht (ãrammanam cintetï cittam) |
| | * een instrument (etana cintentï ti cittam) |
| | * een activiteit (cintanamattam cittam) |
|
| |
|
| Er zijn dus 6 typen van bewustzijn die allemaal hun eigen proces doorlopen. In elke situatie maakt een zintuig middels zijn bewustzijnstype contact met een situatie ([[ego|rupa en naman]]). Zowel het zintuig als rüpa en het bewustzijnstype zijn neutraal. Er kunnen nu tijdens dit contact 2 dingen gebeuren op 2 verschillende manieren:
| | Wat hierboven beschreven staat laat zien dat bewustzijn een proces is welk in het lichaam zijn beloop heeft. Zolang er conditioneringen zijn zullen waarnemingen een geladen contact afgeven waardoor onbalans ontstaat en de 5 aggregaten-ontstaan der emoties doen oproepen. Dit is een werkende kracht waar we alleen vanuit de inzichtmeditatie invloed op hebben. |
|
| |
|
| ===onbewust, geladen contact===
| | We weten ook dat door het scherpen van de concentratie + neutraliteit + observatie we onze focus kunnen scherpen en zodoende bewuster worden. Dit is een instrument waar we wel invloed op hebben. |
| | Maar bewustzijn is bovenal een activiteit van het kennen (van rüpa). Zolang bewustzijn alleen maar gezien wordt als werkende kracht en/of als instrument lijkt het alsof er een individueel karakter aan verbonden is. De werkende kracht in het lichaam en -wij- kunnen bewustzijn gebruiken als instrument. Er is echter geen individu die de activiteit van het kennen (van rüpa) aanzet. De activiteit van het kennen (van rüpa) is het bewustzijn. Bewustzijn is dus de handeling zelf inclusief de werkende kracht en het instrument. |
|
| |
|
| Bij een onbewust contact is de persoon zich niet bewust dat het contact plaats vindt. Hoe bewust je ook bent, dit vindt in de meeste contactmomenten plaats. Stel je praat al geruime tijd met iemand. Doe dan je ogen dicht en probeer precies te herinneren welke kleren in welke kleuren en combinatie de persoon aan heeft. Nadat je de ogen weer geopend hebt zul je moeten vaststellen dat je dingen bent vergeten.
| | ==6 Bewustzijntypen== |
| Op 1 moment komen er naar schattig 60.000 signalen binnen bij onze 6 zintuigen. Je bent je er maar van enkele bewust, de rest nemen de zintuigen wel waar maar in onbewuste zin.
| |
| Dat neemt niet weg dat de signalen een conditionering kunnen raken. In dat geval is er een geladen contact en gaan de [[5 aggregaten]] werken. Je komt dus in een onbalans zonder te weten waarom. Afhankelijk van de conditionering ontstaat er:
| |
|
| |
|
| * vanuit begeerte een begeerte-emotie → begeerte-gemoedstoestand → begeerte-handelen en begeerte-gedachte
| | In de meest eenvoudige uitleg (die nog steeds klopt) is het bewustzijn al onze 6 zintuigen bij elkaar opgeteld. In een uitgebreidere uitleg is het ook nog wat we met de informatie, die middels deze zintuigen binnenkomen, doen. Omdat er 6 zintuigen zijn, zijn er ook 6 typen van bewustzijn die elk een activiteit genereren: |
| * vanuit aversie een aversie-emotie → aversie-gemoedstoestand → aversie-handelen en aversie-gedachte
| |
|
| |
|
| ===onbewust, ongeladen contact===
| | * [[Oogbewustzijn]]; Voor een bewuste oogwaarneming zijn nodig: ooggevoeligheid, zichtbaar object, licht en aandacht. Dit zijn de basisvoorwaarden om contact te krijgen tussen de ogen en het object. |
| | Blinde ogen zijn weliswaar ogen maar zijn niet gevoelig voor licht. Ooggevoeligheid is dus een voorwaarde. Aanwezigheid van object is niet voldoende als dit object niet zichtbaar is ook al is er licht. Er kan namelijk iets voor staan zodat het object niet zichtbaar is. Lichtval op het object is eveneens een voorwaarde en tot slot moet er aandacht zijn vanuit de persoon om het object bewust waar te nemen. Is er geen aandacht dan is er wel contact maar onbewust. |
|
| |
|
| Gelukkig worden we niet door alle 60.000 signalen conditioneel geraakt. Van het overgrote deel van de signalen die onze zintuigen waarnemen zijn we ons niet bewust en omdat ze geen conditionering aanraken merken we het ook op die manier niet. In het voorbeeld hierboven: je ogen nemen wel een gele lijn in de blouse van je gesprekspartner waar maar we zijn er ons niet bewust van en het doet ons ook niets.
| | De ogen zijn de zintuigen en het oogbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: zien. Deze interactie is volledig neutraal totdat een conditionering wordt aangeraakt. Op dat moment wordt het zien duaal en gaan we rüpa kwalificeren als mooi of lelijk. De opmerking: -het ziet er mooi uit- is dan ook een onjuiste omdat niet rüpa mooi is maar de interpretatie (vanuit de conditionering) van rüpa. |
|
| |
|
| ===bewust, geladen contact===
| | Een vergelijk is te maken met het oorbewustzijn, tongbewustzijn, neusbewustzijn, tastzinbewustzijn en gevoelbewustzijn. |
|
| |
|
| Hoe scherper onze focus (concentratie + neutraliteit + observatie) hoe bewuster we worden van de gewaarwordingen. Maar ook de meest onbewuste mens neemt in bewuste zin signalen waar. Op het moment dat daar een conditionering op ligt gaan de 5 aggregaten-ontstaan der emoties werken en komen we in onbalans. Het is echter foutief te denken dat het in onbalans raken veroorzaakt wordt door de situatie. De situatie is zoals deze is en dus neutraal, alleen door de aanwezigheid van een conditionering geraken we in onbalans.
| | * [[Oorbewustzijn]]; Voor een bewuste oorwaarneming zijn nodig: oorgevoeligheid, hoorbaar geluid, ruimte en aandacht. De oren zijn de zintuigen en het oorbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: horen. |
| bewust en ongeladen contact
| | * [[Tongbewustzijn]]; Voor een bewuste tongwaarneming zijn nodig: tonggevoeligheid, waarneembare smaak, vocht en aandacht. De tong is het zintuig en het tongbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: smaak. |
| | * [[Neusbewustzijn]]; Voor een bewuste neuswaarneming zijn nodig: neusgevoeligheid, waarneembaar geur, lucht, aandacht. De neus is het zintuig en het neusbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: ruiken. |
| | * [[Tastzinbewustzijn]]; Voor een bewuste tastwaarneming zijn nodig: lichaamsgevoeligheid, tastbaar object, vorm, aandacht. De tastzin is het zintuig en het tastzinbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: voelen. |
| | * [[Gevoelbewustzijn]]; Voor een bewuste gevoelwaarneming zijn nodig: hartbasis, mentaal object, bhavangha, aandacht. Het gevoel is het zintuig en het gevoelbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: aanvoelen. |
|
| |
|
| Het spirituele proces zorgt niet alleen voor meer focus en zodoende een dieper bewustzijn maar het zorgt ook voor steeds minder conditioneringen. Als deze afwezig zijn is er geen geladen contact en blijven we neutraal. Daar zijn we ons echter bewust van en dit proces wordt mindfulness genoemd.
| | {{bewustzijnstypen}} |
|
| |
|
| ===Bewustzijntypen=== | | ==De Hoofdindelingen: Werelds- en Bovenwerelds Bewustzijn== |
|
| |
|
| Omdat er 6 zintuigen zijn, zijn er ook 6 typen van bewustzijn die elk een activiteit genereren:
| | Bewustzijn wordt fundamenteel verdeeld in twee categorieën: werelds en bovenwerelds. Dit onderscheid gaat over of het gebonden is aan de cyclus van [[samsara|geboorte en dood (samsara)]] of leidt tot [[verlichting|bevrijding]]. |
|
| |
|
| {{bewustzijnstypen}}
| | ===Werelds bewustzijn=== |
| | |
| | Het Wereld bewustzijn verwijst naar alle [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die binnen de “wereld” (loka) plaatsvinden. Hiermee wordt de wereld van de [[khanda|5 kandha's]] (vorm, gevoel, waarneming, formaties en bewustzijn) bedoeld. Werelds bewustzijn omvat het overgrote deel van onze dagelijkse ervaringen. Het is gebonden aan [[samsara]], heeft wereldse [[object|objecten]] (zintuiglijk of mentaal) en produceert [[karma]]. Voorbeelden: denken, voelen, waarnemen in het dagelijks leven. Kenmerkend voor werelds bewustzijn is: |
|
| |
|
| ===oogbewustzijn===
| | * het heeft altijd een werelds object: |
| [[bestand:Oog-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Oog-bewustzijn]]
| | ** een zintuiglijk object (zicht, geluid, geur, smaak, tast) |
| [[bestand:Oor-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Oor-bewustzijn]] | | ** een mentaal object (gedachte, herinnering) |
| [[bestand:Tong-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Tong-bewustzijn]] | | ** een fijnstoffelijk object in jhāna-toestanden. |
| [[bestand:Neus-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Neus-bewustzijn]] | | * het is altijd gebonden aan de [[3 kenmerken van bestaan]]: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta) |
| [[bestand:Tastzin-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Tastzin-bewustzijn]] | | * altijd gepaard gaat met [[mentale factoren]] die [[heilzaam bewustzijn|heilzaam]] (kusala), [[onheilzaam bewustzijn|onheilzaam]] (akusala) of [[prana|neutraal]] (abyākata) zijn |
| [[bestand:Gevoel-bewustzijn.JPG|thumb|500px|Gevoel-bewustzijn]] | | * onderhevig is aan de wet van [[karma]] |
| Voor een bewuste oogwaarneming zijn nodig: ooggevoeligheid, zichtbaar object, licht en aandacht. Dit zijn de basisvoorwaarden om contact te krijgen tussen nãman (het zintuig) en rüpa (de situatie).
| |
| Blinde ogen zijn weliswaar ogen maar zijn niet gevoelig voor licht. Ooggevoeligheid is dus een voorwaarde. Aanwezigheid van object is niet voldoende als dit object niet zichtbaar is ook al is er licht. Er kan namelijk iets voor staan zodat het object niet zichtbaar is. Lichtval op het object is eveneens een voorwaarde en tot slot moet er aandacht zijn vanuit de persoon om het object bewust waar te nemen. Is er geen aandacht dan is er wel contact maar onbewust.
| |
| De ogen zijn de zintuigen en het oogbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: zien. Deze interactie is volledig neutraal totdat een conditionering wordt aangeraakt. Op dat moment wordt het zien duaal en gaan we rüpa kwalificeren als mooi of lelijk. De opmerking: -het ziet er mooi uit- is dan ook een onjuiste omdat niet rüpa mooi is maar de interpretatie (vanuit de conditionering) van rüpa.
| |
|
| |
|
| Een vergelijk is te maken met het oorbewustzijn, tongbewustzijn, neusbewustzijn, tastzinbewustzijn en gevoelbewustzijn.
| | Werelds bewustzijn vormt het overgrote deel van onze mentale activiteit. Ook tijdens het beoefenen van [[mindfulness]] en [[meditatie]] verblijven we grotendeels in het werelds bewustzijn. |
|
| |
|
| ===oorbewustzijn=== | | ====Heilzaam, onheilzaam, resultant en funtioneel bewustzijn==== |
| Voor een bewuste oorwaarneming zijn nodig: oorgevoeligheid, hoorbaar geluid, ruimte en aandacht. De oren zijn de zintuigen en het oorbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: horen.
| |
|
| |
|
| ===tongbewustzijn===
| | Binnen het werelds bewustzijn wordt onderscheid gemaakt op basis van [[silla|morele]] kwaliteit: [[heilzaam]], [[onheilzaam]], [[resultant bewustzijn|resultaat]] en [[functioneel bewustzijn|functioneel]]. Dit bepaalt of het leidt tot geluk of [[4 edele waarheden|lijden]]. |
| Voor een bewuste tongwaarneming zijn nodig: tonggevoeligheid, waarneembare smaak, vocht en aandacht. De tong is het zintuig en het tongbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: smaak.
| |
|
| |
|
| ===neusbewustzijn===
| | * [[heilzaam bewustzijn]] is geworteld in [[niet-hebzucht]], [[niet-haat]] en [[wijsheid]]. Het creëert gunstig [[karma]] en verzwakt ketens. Voorbeelden: vrijgevigheid, meditatie in [[jhana|jhāna]]. |
| Voor een bewuste neuswaarneming zijn nodig: neusgevoeligheid, waarneembaar geur, lucht, aandacht. De neus is het zintuig en het neusbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: ruiken.
| | * [[onheilzaam bewustzijn]] is geworteld in [[hebzucht]], [[haat]] of [[onwetendheid]]. Het creëert lijden en versterkt ketens. Voorbeelden: boosheid, jaloezie. |
| | * [[resultant bewustzijn]] is neutraal. het is de rijping (resultaat) van eerder karma en de basis van zintuiglijke ervaringen. Voorbeelden: zien, horen, pijn voelen. |
| | * [[functioneel bewustzijn]] komt alleen voor bij verlichte personen zoals [[Arhat|Arhats]] en [[Boeddha|Boeddha's]]. Het is puur functioneel, zonder kamma. Voorbeelden: een arahant eet of mediteert. |
|
| |
|
| ===tastzinbewustzijn=== | | {| class="wikitable" style="width: 70%;" |
| Voor een bewuste tastwaarneming zijn nodig: lichaamsgevoeligheid, tastbaar object, vorm, aandacht. De tastzin is het zintuig en het tastzinbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: voelen.
| | ! Kwaliteit || Wortels/Werking || Voorbeeld |
| | |- |
| | | [[Heilzaam]] || [[niet-hebzucht]], [[niet-haat]], [[wijsheid]]; [[karma|gunstig karma]] || vriendelijkheid tonen |
| | |- |
| | | [[Onheilzaam]] || [[hebzucht]], [[haat]], [[onwetendheid]]; [[4 edele waarheden|lijden]] || jaloezie voelen |
| | |- |
| | | [[Resultant bewustzijn|Resultaat]] || neutraal; rijping oud karma ||een geluid horen |
| | |- |
| | | [[Functioneel bewustzijn|funtioneel]] || Neutraal; alleen bij [[Arhat|arhats]] en [[Boeddha]], geen kamma || een arahant wandelt |
| | |} |
|
| |
|
| ===gevoelbewustzijn===
| | {{Pijl}} [[Werelds bewustzijn]] |
| Voor een bewuste gevoelwaarneming zijn nodig: hartbasis, mentaal object, bhavangha, aandacht. Het gevoel is het zintuig en het gevoelbewustzijn is de gewaarwording van rüpa met als kenmerk: aanvoelen.
| |
|
| |
|
| ==Bewustzijn is zelfloos== | | ===Bovenwerelds bewustzijn=== |
|
| |
|
| In de dharma wordt bewustzijn ook benoemd als:
| | Bovenwerelds bewustzijn betekent letterlijk “bewustzijn dat boven de wereld uitgaat” (loka = wereld; uttara = boven, voorbij). Het heeft de volgende unieke kenmerken: |
|
| |
|
| * een werkende kracht (ãrammanam cintetï cittam) | | * [[object]]: [[Nibbana]] – de ongeconditioneerde, eeuwige vrede die buiten tijd, ruimte en conditionering valt |
| * een instrument (etana cintentï ti cittam) | | * niet gebonden aan [[samsara]]: Het plant geen nieuw [[karma]] en leidt niet tot wedergeboorte |
| * een activiteit (cintanamattam cittam) | | * altijd gepaard met diepe [[wijsheid]]: Het doorziet volledig de [[4 edele waarheden]] |
| | * kortstondig maar onomkeerbaar in effect: Het verandert de [[geest]] permanent door [[10 ketenen van bestaan|ketens]] te doorsnijden |
| | * superieur aan alle wereldse ervaringen: Zelfs de hoogste [[jhana|jhāna-toestanden]] blijven werelds; alleen bovenwerelds bewustzijn leidt tot echte bevrijding |
| | * gekoppeld aan de [[4 stadia van verlichting]] |
|
| |
|
| Wat hierboven beschreven staat laat zien dat bewustzijn een proces is welk in het lichaam zijn beloop heeft. Zolang er conditioneringen zijn zullen waarnemingen een geladen contact afgeven waardoor onbalans ontstaat en de 5 aggregaten-ontstaan der emoties doen oproepen. Dit is een werkende kracht waar we alleen vanuit de inzichtmeditatie invloed op hebben.
| | Bovenwerelds bewustzijn ontstaat alleen wanneer de voorwaarden volledig rijp zijn: een zuivere [[silla|morele basis (sīla)]], diepe [[samadhi|concentratie (samādhi)]] en [[panna|scherp inzicht (paññā)]] door [[vipassana|vipassana-meditatie]]. |
|
| |
|
| We weten ook dat door het scherpen van de concentratie + neutraliteit + observatie we onze focus kunnen scherpen en zodoende bewuster worden. Dit is een instrument waar we wel invloed op hebben.
| | {{Pijl}} [[Bovenwerelds bewustzijn]] |
| Maar bewustzijn is bovenal een activiteit van het kennen (van rüpa). Zolang bewustzijn alleen maar gezien wordt als werkende kracht en/of als instrument lijkt het alsof er een individueel karakter aan verbonden is. De werkende kracht in het lichaam en -wij- kunnen bewustzijn gebruiken als instrument. Er is echter geen individu die de activiteit van het kennen (van rüpa) aanzet. De activiteit van het kennen (van rüpa) is het bewustzijn. Bewustzijn is dus de handeling zelf inclusief de werkende kracht en het instrument.
| |
|
| |
|
| ==De aard van de natuur (jãti)== | | {| class="wikitable" style="width: 70%;" |
| | !Aspect || [[Werelds bewustzijn]] || [[Bovenwerelds bewustzijn]] |
| | |- |
| | | [[Object]]: || Werelds (zintuiglijk, mentaal, [[jhana|jhāna-object)]] || [[Nibbana]] |
| | |- |
| | | Gebonden aan [[samsara]]: || ja || nee |
| | |- |
| | | [[Karma|Karma-vormend]]: || Ja (behalve bij [[arhats]]) || nee |
| | |- |
| | | Doel: || ervaren binnen de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] || bevrijding uit de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] |
| | |} |
|
| |
|
| De aard van de natuur is een andere manier van uitleg geven wat bewustzijn is. Hierin herkent men meerdere klassen van bewustzijn:
| | {{Sjabloon:Tabel: Cognitieve proces}} |
|
| |
|
| * perceptueel bewustzijn (viññãnam) - bestaat uit het bewust worden van wat zintuiglijk (oog, oor, neus, tong, tastzin, gevoel) waargenomen wordt. Het moment van bewustwording is dus perceptueel bewustzijn.
| | {{Tabel: pad- en vruchtbewustzijn}} |
| * onheilzaam bewustzijn (akusalacitta) - komt voort uit de 3 bronnen van lijden n.l. begeerte, aversie en onwetendheid. Er is dus altijd conditioneel contact (onbewust, geladen contact en bewust, geladen contact) wat een negatief karma oproept.
| |
| * heilzaam bewustzijn (kusalacitta) - Heilzaam bewustzijn is het tegenovergestelde van onheilzaam bewustzijn en komt voort uit de 3 heilzame bronnen van neutraliteit: niet-begeerte (onbaatzuchtigheid), niet-aversie (mildheid) en niet-onwetendheid (wijsheid, inzicht). Hier is er nooit geladen (conditioneel) contact.
| |
| * resultante bewustzijn (vipãka) - Resultant bewustzijn is het resultaat van het onheilzame en het heilzame bewustzijn. Gautama de Boeddha vatte zijn leer ooit samen als: ''Vermijd negatieve kalapa's (gewaarwordingen), deze opgeven als ze opkomen behoudt heilzame kalapa's, deze je eigen maken.''
| |
| * functioneel bewustzijn (kiriya, kriyã) - Het resultaat van onheilzaam bewustzijn is negatief karma → negatieve kalapa's, het resultaat van heilzaam bewustzijn is positief karma → positief karma. Het karma is dus een bewustzijn op zich: resultante bewustzijn.
| |
| Functioneel bewustzijn laat zich vergelijken met een activiteit van het kennen (cintanamattam cittam). Het is noch karma noch het gevolg van karma omdat hier het besef ligt dat bewustzijn zelfloos is.
| |
|
| |
|
| ==Scherpen van het bewustzijn== | | ==Scherpen van het bewustzijn== |
| Regel 112: |
Regel 127: |
| Het eigenlijke scherpen komt hierna aan bod n.l. de observatie. Hoe beter de concentratie en neutraliteit des te meer gaan we opmerken van het observatiegebied. Het lijkt alsof er steeds meer gewaarwordingen bijkomen, deze waren er eerstt ook, alleen merkte je ze toen niet op omdat je focus nog niet scherp genoeg was. Hoe scherper je focus hoe bewuster je dingen waarneemt. | | Het eigenlijke scherpen komt hierna aan bod n.l. de observatie. Hoe beter de concentratie en neutraliteit des te meer gaan we opmerken van het observatiegebied. Het lijkt alsof er steeds meer gewaarwordingen bijkomen, deze waren er eerstt ook, alleen merkte je ze toen niet op omdat je focus nog niet scherp genoeg was. Hoe scherper je focus hoe bewuster je dingen waarneemt. |
| Het scherpen van het bewustzijn is slechts een tijdelijk aspect want het uiteindelijke gevolg is niet een zo scherp mogelijk bewustzijn maar het loslaten van dit bewustzijn. | | Het scherpen van het bewustzijn is slechts een tijdelijk aspect want het uiteindelijke gevolg is niet een zo scherp mogelijk bewustzijn maar het loslaten van dit bewustzijn. |
|
| |
| ==Eigenschappen van bewustzijn==
| |
|
| |
| Hoewel de 6 typen van bewustzijn tegelijkertijd werken, je kunt zien en ruiken tegelijk, is er altijd 1 bewustzijnstype dat domineert. Toch kan dit een bron van onbalans zijn omdat er vanuit 2 verschillende bewustzijnstypen tegenstrijdige interpretaties gemaakt worden. B.V. een bloem kan voor jou prachtig uitzien en tegelijk vies ruiken. Ook 1 bewustzijnstype kan 2 tegenstrijdige interpretaties geven n.l. de muziek kan mooi klinken maar tegelijker tijd te schel zijn. Er wordt dan tegelijk begeerte en aversie over hetzelfde onderwerp opgeroepen en dit zorgt voor een tegenstrijdigheid. Je hebt zodoende 3 verschillende vormen van onbalans.
| |
|
| |
| Wat we beschouwen als zijnde bewustzijn is in werkelijkheid, middels verschillende opdelingen en classificaties, een serie kortstondige activiteiten die elkaar zo snel opvolgen en overlappen zodat het lijkt alsof het één geheel is n.l. het bewustzijn. We zijn nauwelijks in staat de afzonderlijke eenheden, die verschillend van aard zijn, te kunnen waarnemen.
| |
| Op deze pagina is tot nu toe het opvolgende karakter van bewustzijn beschreven. Het overlappende karakter zit anders in elkaar. Er zijn 4 bewustzijnsgebieden ([[jhana|jhãna's]]) die elkaar overlappen en zodoende een veld van bewustzijn creëren (bhümi). Een onbewust persoon ziet dit veld als een1 geheel en noemt dit in totale zin bewustzijn. Een gevorderd beoefenaar ziet het overlappende karakter en zal niet alleen de jhãna's waarnemen maar in zijn meditatie deze ook ervaren als zijnde afzonderlijke meditatiestadia:
| |
|
| |
| * de jhãna's van het vormgebied (bewustzijn in de zintuiglijke sfeer, kãmãvacaracitta)
| |
| * de jhãna's van het vormloze gebied (bewustzijn in de fijnstoffelijke sfeer, rüpãvacaracitta)
| |
| * de vipassana jhãna's (bewustzijn in de onstoffelijke sfeer, arüpãvacaracitta)
| |
| * de bovenwereldse jhãna's (bovenwerelds bewustzijn, lokuttaracitta)
| |
|
| |
|
| ==Is bewustzijn een uiting van een spirituele staat?== | | ==Is bewustzijn een uiting van een spirituele staat?== |
| 
| Abonneer op onze Nieuwsbrief