Panchen Lama: verschil tussen versies

48 bytes toegevoegd ,  30 jun 2025 00:59
geen bewerkingssamenvatting
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{#seo: |title=Panchen Lama |titlemode=append |keywords=Panchen, Panchen-Lama, Tibet, Boeddhisme, Dhyana, Jhana, Boeddha, historische, dharma, mediteren, Mahayana, tibetaans, meditatie, goden, India, Nepal, Tibet. |description=Beschrijving van het Tibetaanse systeem van Panchen Lama }} thumb|350px|Thubten Choekyi Nyima, de 9e Panchen Lama (1897) Het...')
 
Geen bewerkingssamenvatting
 
(3 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 10: Regel 10:
==Oorsprong van de Panchem Lama==
==Oorsprong van de Panchem Lama==
   
   
De titel "Panchen Lama" is een combinatie van de woorden pandita (Sanskriet voor "leraar" of "geleerde") en chenpo (Tibetaans voor "groot"), wat letterlijk "grote leraar" betekent. De Panchen Lama wordt beschouwd als een tulku, een gereïncarneerde lama die bewust herboren wordt uit mededogen om anderen te leiden op het pad naar verlichting. Binnen de Gelug-traditie wordt de Panchen Lama gezien als een emanatie van de [[Amitabha Boeddha]], een van de [[De 5 Dhyani Boeddhas|vijf Dhyani-Boeddha’s]], terwijl de Dalai Lama wordt beschouwd als een emanatie van [[Avalokiteshvara]] (Chenrezig in het Tibetaans), de [[bodhisattva]] van [[mededogen]].
De titel "Panchen Lama" is een combinatie van de woorden pandita ([[Sanskriet]] voor "leraar" of "geleerde") en chenpo (Tibetaans voor "groot"), wat letterlijk "grote leraar" betekent. De Panchen Lama wordt beschouwd als een tulku, een gereïncarneerde lama die bewust herboren wordt uit mededogen om anderen te leiden op het pad naar verlichting. Binnen de Gelug-traditie wordt de Panchen Lama gezien als een emanatie van de [[Amitabha Boeddha]], een van de [[De 5 Dhyani Boeddhas|vijf Dhyani-Boeddha’s]], terwijl de Dalai Lama wordt beschouwd als een emanatie van [[Avalokiteshvara]] (Chenrezig in het Tibetaans), de [[bodhisattva]] van [[mededogen]].


Het instituut van de Panchen Lama vindt zijn oorsprong in de 17e eeuw, tijdens het leven van de vijfde [[Dalai Lama]], [[Ngawang Lobsang Gyatso]] (1617–1682), ook wel bekend als de "Grote Vijfde". Hij speelde een cruciale rol in de formalisering van het instituut. De eerste persoon die tijdens zijn leven de titel "Panchen Lama" ontving, was Lobsang Chökyi Gyaltsen (1570–1662), de abt van het Tashilhunpo-klooster in Shigatse. Deze titel werd hem in 1645 verleend door de vijfde Dalai Lama en Altan Khan, een Mongoolse leider, als erkenning voor zijn spirituele en intellectuele verdiensten. Lobsang Chökyi Gyaltsen was de mentor van zowel de vierde als de vijfde Dalai Lama, en zijn benoeming markeerde het begin van een formele reïncarnatielijn voor de Panchen Lama.
Het instituut van de Panchen Lama vindt zijn oorsprong in de 17e eeuw, tijdens het leven van de vijfde [[Dalai Lama]], [[Ngawang Lobsang Gyatso]] (1617–1682), ook wel bekend als de "Grote Vijfde". Hij speelde een cruciale rol in de formalisering van het instituut. De eerste persoon die tijdens zijn leven de titel "Panchen Lama" ontving, was Lobsang Chökyi Gyaltsen (1570–1662), de abt van het Tashilhunpo-klooster in Shigatse. Deze titel werd hem in 1645 verleend door de vijfde Dalai Lama en Altan Khan, een Mongoolse leider, als erkenning voor zijn spirituele en intellectuele verdiensten. Lobsang Chökyi Gyaltsen was de mentor van zowel de vierde als de vijfde Dalai Lama, en zijn benoeming markeerde het begin van een formele reïncarnatielijn voor de Panchen Lama.


Voorafgaand aan deze periode werden de abten van het Tashilhunpo-klooster, dat in 1447 werd gesticht door [[Gendun Drup]] (de eerste Dalai Lama, postuum erkend), gekozen door de [[monnik|monniken]] van het klooster. Pas na de benoeming van Lobsang Chökyi Gyaltsen als de vierde Panchen Lama werd de opvolging georganiseerd via het systeem van [[reincarnatie]], vergelijkbaar met dat van de Dalai Lama. Drie eerdere abten van Tashilhunpo – Khedrup Gelek Pelzang, Sönam Choklang en Ensapa Lobsang Döndrup – werden postuum erkend als de eerste, tweede en derde Panchen Lama’s.
Voorafgaand aan deze periode werden de abten van het Tashilhunpo-klooster, dat in 1447 werd gesticht door [1e Dalai Lama: Gendün Drup[Gendun Drup]] (de eerste Dalai Lama, postuum erkend), gekozen door de [[monnik|monniken]] van het klooster. Pas na de benoeming van Lobsang Chökyi Gyaltsen als de vierde Panchen Lama werd de opvolging georganiseerd via het systeem van [[reincarnatie]], vergelijkbaar met dat van de Dalai Lama. Drie eerdere abten van Tashilhunpo – Khedrup Gelek Pelzang, Sönam Choklang en Ensapa Lobsang Döndrup – werden postuum erkend als de eerste, tweede en derde Panchen Lama’s.


De vijfde Dalai Lama versterkte de positie van de Panchen Lama door Lobsang Chökyi Gyaltsen te vragen het Tashilhunpo-klooster als zijn permanente zetel te accepteren voor toekomstige incarnaties. Sindsdien is Tashilhunpo het spirituele en administratieve centrum van de Panchen Lama’s, waar hun opleiding plaatsvindt en hun gemummificeerde lichamen worden bewaard.
De vijfde Dalai Lama versterkte de positie van de Panchen Lama door Lobsang Chökyi Gyaltsen te vragen het Tashilhunpo-klooster als zijn permanente zetel te accepteren voor toekomstige incarnaties. Sindsdien is Tashilhunpo het spirituele en administratieve centrum van de Panchen Lama’s, waar hun opleiding plaatsvindt en hun gemummificeerde lichamen worden bewaard.
Regel 33: Regel 33:
* De Vijfde Dalai Lama en Vierde Panchen Lama: Lobsang Chökyi Gyaltsen, de eerste officieel erkende Panchen Lama, was de mentor van de vijfde Dalai Lama. Deze nauwe band legde de basis voor de wederzijdse erkenningstraditie. De vijfde Dalai Lama selecteerde ook de vijfde Panchen Lama.
* De Vijfde Dalai Lama en Vierde Panchen Lama: Lobsang Chökyi Gyaltsen, de eerste officieel erkende Panchen Lama, was de mentor van de vijfde Dalai Lama. Deze nauwe band legde de basis voor de wederzijdse erkenningstraditie. De vijfde Dalai Lama selecteerde ook de vijfde Panchen Lama.


* De zevende Dalai Lama en Zesde Panchen Lama: De zevende Dalai Lama, [[Kelsang Gyatso]], speelde een sleutelrol in de selectie van de zesde Panchen Lama, die op zijn beurt betrokken was bij de erkenning van de achtste Dalai Lama.
* De zevende Dalai Lama en Zesde Panchen Lama: De zevende Dalai Lama, [[Kälsang Gyatso]], speelde een sleutelrol in de selectie van de zesde Panchen Lama, die op zijn beurt betrokken was bij de erkenning van de achtste Dalai Lama.


* De achtste Dalai Lama en Zevende Panchen Lama: In 1784 benoemde de achtste Dalai Lama [[Jampäl Gyatso]] zijn driejarige neef tot de zevende Panchen Lama, wat de laatste keer was dat een Dalai Lama een doorslaggevende stem had in dit proces.
* De achtste Dalai Lama en Zevende Panchen Lama: In 1784 benoemde de achtste Dalai Lama [[Jampäl Gyatso]] zijn driejarige neef tot de zevende Panchen Lama, wat de laatste keer was dat een Dalai Lama een doorslaggevende stem had in dit proces.
Regel 141: Regel 141:




[[Categorie: Boeddhisme]]
[[Categorie: personen in het boeddhisme]]