10 ketenen van bestaan: verschil tussen versies

|description=De 10 ketenen of valkuilen in de meditatie

}}

==De 10 valkuilen van Meditatie==

In volgorde van Makkelijkst-op-te-lossen tot Moeilijkst-op-te-lossen:

(Sakkāya-diṭṭhi); De allergrootste en meest fundamentele keten.

Het is de automatische aanname dat er ergens een vast, onveranderlijk “ik” bestaat: in je lichaam, in je gedachten, in je gevoelens, of zelfs als een ziel die los van alles voortleeft.

* [[veranderlijkheid]] (anicca): Alles wat bestaat, is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.

{{pijl}} [[3 karakteristieken]]

(Vicikicchā); Zolang er twijfel is over de [[Dharma|boeddhistische filosofie (Darma)]], kun je je nooit volledig overgeven aan de beoefening. Je houdt altijd een achterdeurtje open. Bij sotāpanna verdwijnt deze twijfel voorgoed; je weet door eigen ervaring dat de Dhamma klopt.

{{Pijl}} [[Twijfel]]

(Sīlabbata-parāmāsa); Denken dat louter het volgen van gebod en verbod, ceremonies, ascese, of bijvoorbeeld strikt vegetarisme je automatisch zal bevrijden, zonder wijsheid. Voorbeeld:

Twijfel is vaak de laatste van de eerste 3 ketenen die wegvalt, omdat veel mensen eerst moraliteit en ritueel nodig hebben als basis. Na sotāpanna zie je dat [[Silla|moraliteit (Sillã)]] belangrijk is, maar slechts als voertuig en niet als einddoel.

(Kāma-rāga); Hevige lust, seksuele driften, verslaving aan eten, muziek, geuren, aanraking, mooie beelden.

Het is niet het genieten zelf, maar de dwangmatige hunkering en gehechtheid eraan. Bij [[Sakadagami|sakadāgāmi]] is deze sterk verzwakt; bij [[Anagami|anāgāmi]] volledig verdwenen. Een anāgāmi voelt geen seksuele aantrekkingskracht meer en heeft geen zintuiglijke verslavingen.

(Vyāpāda); Alles van lichte irritatie tot moorddadige woede maar ook subtielere vormen zoals “ik gun hem/haar dat succes niet” of langdurig wrok koesteren.

Ook dit verdwijnt volledig bij anāgāmi. Daarom worden anāgāmi’s vaak beschreven als bijzonder vriendelijk en onverstoorbaar.

(Rūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de mooie materiële jhāna-rijken.

Dit is al een zeer subtiel verlangen dat alleen ontstaat als je die [[Jhana|jhāna’s]] zelf hebt ervaren.

(Arūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de allerhoogste, vormloze rijken.

Begeerte naar fijn-materiële bestaan en begeerte naar immateriële bestaan zijn de reden dat zelfs iemand die diepe jhāna’s beheerst nog niet automatisch een [[arhat]] is.

(Māna); De subtiele neiging om jezelf met anderen te vergelijken:

{{Pijl}} [[Hoogmoed]]

(Uddhacca); De geest die maar blijft springen, plannen maken, piekeren, fantaseren.

Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.

Zelfs bij zeer gevorderde beoefenaars kan de geest nog lichtjes “fladderen”.

(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.

Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.