Zuiveringsprocessen: verschil tussen versies

318 bytes toegevoegd ,  29 nov 2025 11:31
 
(4 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 25: Regel 25:
* het advies zo te spreken dat er geen lijden wordt veroorzaakt
* het advies zo te spreken dat er geen lijden wordt veroorzaakt
* geen middelen gebruiken die de geest vertroebelen en/of het lichaam schaden.
* geen middelen gebruiken die de geest vertroebelen en/of het lichaam schaden.
{{Pijl}} [[Silla]]


===deugdzaamheid met betrekking tot de zintuigpoorten===
===deugdzaamheid met betrekking tot de zintuigpoorten===


De 6 zintuigpoorten zijn de ogen, neus, mond, oren, tastzin en intuïtie ofwel onze zintuigen. Aangezien we niet kunnen sturen wat we wel of niet willen zien, ruiken, proeven, horen, voelen en ervaren moeten we de signalen die binnenkomen op een zo zuiver mogelijke manier beteugelen. Zoals een klein kind in een speelgoedwinkel linksaf slaat bij het zien van een elektrische trein en gelijk rechtsom kijkt naar de gekleurde ballen en dan omhoog staart naar het vliegtuigje, zo lopen ook wij van hot naar her de binnenkomende signalen achterna. Deze moeten we beteugelen om te zorgen dat begeerte en zintuiglijke verlangen niet continu de boventoon voeren.
De 6 zintuigpoorten zijn de ogen, neus, mond, oren, tastzin en intuïtie ofwel onze zintuigen. Aangezien we niet kunnen sturen wat we wel of niet willen zien, ruiken, proeven, horen, voelen en ervaren moeten we de signalen die binnenkomen op een zo zuiver mogelijke manier beteugelen. Zoals een klein kind in een speelgoedwinkel linksaf slaat bij het zien van een elektrische trein en gelijk rechtsom kijkt naar de gekleurde ballen en dan omhoog staart naar het vliegtuigje, zo lopen ook wij van hot naar her de binnenkomende signalen achterna. Deze moeten we beteugelen om te zorgen dat begeerte en zintuiglijke verlangen niet continu de boventoon voeren.
{{Pijl}} [[6 zintuigpoorten|zintuigpoorten]]


===deugdzaamheid met betrekking op je levensonderhoud===
===deugdzaamheid met betrekking op je levensonderhoud===
Regel 53: Regel 57:
In het meditatieproces doorloopt iedereen dezelfde 5 reactiepatronen (nivarana's, letterlijk "hindernis") die op hun beurt weer deel uitmaken van de [[mentale vergiften]] (kilesa's):
In het meditatieproces doorloopt iedereen dezelfde 5 reactiepatronen (nivarana's, letterlijk "hindernis") die op hun beurt weer deel uitmaken van de [[mentale vergiften]] (kilesa's):


* zintuiglijk verlangen (kãmãsava)
* [[kamasava|zintuiglijk verlangen (kãmãsava)]]
* aversie (vyapada, dosa)
* [[dosa|aversie (dosa)]]
* dufheid, slaperigheid (thïnam)
* [[dufheid|dufheid, slaperigheid (thïnam)]]
* rusteloosheid, bezorgdheid (udhaccam)
* [[rusteloosheid|rusteloosheid (udhaccam)]]
* twijfel (vicikiccha)   
* [[twijfel|wijfel (vicikiccha)]]  


Deze mentale vergiften worden niet alleen doorlopen maar tegelijk worden mentale factoren ontwikkeld die op hun beurt inzicht geven in de mentale vergiften. Een geoefend mediteerder zal zodoende langzaam de mentale vergiften loslaten en de mentale factoren ontwikkelen. Bij het bereiken van het 1e [[jhana]] (1e meditatie-stadia) zijn de bovenstaande mentale vergiften volledig verwijderd op zo'n manier dat ze nooit meer in deze hoedanigheid terug kunnen keren.
Deze mentale vergiften worden niet alleen doorlopen maar tegelijk worden mentale factoren ontwikkeld die op hun beurt inzicht geven in de mentale vergiften. Een geoefend mediteerder zal zodoende langzaam de mentale vergiften loslaten en de mentale factoren ontwikkelen. Bij het bereiken van het 1e [[jhana]] (1e meditatie-stadia) zijn de bovenstaande mentale vergiften volledig verwijderd op zo'n manier dat ze nooit meer in deze hoedanigheid terug kunnen keren.
Regel 63: Regel 67:
==3 - Zuivering van zienswijze==
==3 - Zuivering van zienswijze==


Er zijn 3 vormen van onjuist inzicht:
Er zijn 3 vormen van [[onjuiste zienswijze]]:


* hechten aan ceremonies (3e van de 4 edele waarheden)
* hechten aan ceremonies (3e van de [[4 edele waarheden]])
* hechten aan regels en geloften (resulteert in dufheid - 7e mentale vergif).
* hechten aan regels en geloften (resulteert in dufheid - 7e [[mentale vergiften|mentale vergif]]).
* geloof in individualiteit
* geloof in individualiteit


Zuivering van zienswijze gaat grotendeels gelijk op met het overwinnen van twijfel.
Zuivering van zienswijze gaat grotendeels gelijk op met het overwinnen van [[twijfel]].


==4 - zuivering door het overwinnen van twijfel==
==4 - zuivering door het overwinnen van twijfel==


Een onjuiste zienswijze en twijfel hebben veel met elkaar te maken en beïnvloeden elkaar.  
Een [[onjuiste zienswijze]] en [[twijfel]] hebben veel met elkaar te maken en beïnvloeden elkaar.  
Door middel van inzicht in het krijgen van afhankelijk bestaan zal twijfel én het hebben van een onjuiste zienswijze verdwijnen.
Door middel van inzicht in het krijgen van afhankelijk bestaan zal twijfel én het hebben van een onjuiste zienswijze verdwijnen.
Ingezien moet worden dat er 3 tijdperken zijn n.l. verleden, heden en toekomst en dat deze inwerken op de wet van oorzaak en gevolg. Dat alles (heden) een oorzaak (verleden) en een gevolg (toekomst) heeft maar dat dit niet 1 op 1 en niet lineair is. De [[3 juwelen]] (alles in veranderlijk, alles in afhankelijk, Nirvana is rust) gaan hier specifiek dieper op in.
Ingezien moet worden dat er 3 tijdperken zijn n.l. verleden, heden en toekomst en dat deze inwerken op de wet van oorzaak en gevolg. Dat alles (heden) een oorzaak (verleden) en een gevolg (toekomst) heeft maar dat dit niet 1 op 1 en niet lineair is. De [[3 juwelen]] (alles in veranderlijk, alles in afhankelijk, Nirvana is rust) gaan hier specifiek dieper op in.
{{Pijl}} [[Twijfel]]


==5 - zuivering van 'wat het pad is en niet is'==
==5 - zuivering van 'wat het pad is en niet is'==


Als onjuiste zienswijze en twijfel achter ons zijn gelaten maakt de mediterende een enorme sprong waarbij voornamelijk de observatie veel sterker wordt. Zodoende worden gewaarwordingen opgemerkt die hiervoor nog nimmer werden opgemerkt. Dit kan echter leiden tot een duidelijke, grote valkuil die de 10 bezoedelingen van inzicht worden genoemd.
Als onjuiste zienswijze en twijfel achter ons zijn gelaten maakt de mediterende een enorme sprong waarbij voornamelijk de observatie veel sterker wordt. Zodoende worden gewaarwordingen opgemerkt die hiervoor nog nimmer werden opgemerkt. Dit kan echter leiden tot een duidelijke, grote valkuil die de [[Bezoedeling van inzicht|10 bezoedelingen]] van inzicht worden genoemd.


* het zien van licht
* het zien van licht
Regel 91: Regel 97:
* gelijkmoedigheid
* gelijkmoedigheid
* gehechtheid   
* gehechtheid   
{{Pijl}} [[Bezoedeling van inzicht]]


Belangrijk is te ervaren en te begrijpen dat dit allemaal bijkomstigheden zijn van een ontwikkelend observatievermogen en dat het onjuist is zich hier op toe te leggen of te trainen. Vandaar dat ze ook [[Bezoedeling van inzicht‎|Bezoedelingen]] worden genoemd. Een leerling krijgt van zijn meditatieleraar specifieke meditaties aangereikt om hier mee om te gaan. Bij een juiste ontwikkeling van deze meditatie-oefeningen zullen in plaats van de bezoedelingen 5 krachten (indriya's) gaan optreden die blijvend zijn voor de mediterende.
Belangrijk is te ervaren en te begrijpen dat dit allemaal bijkomstigheden zijn van een ontwikkelend observatievermogen en dat het onjuist is zich hier op toe te leggen of te trainen. Vandaar dat ze ook [[Bezoedeling van inzicht‎|Bezoedelingen]] worden genoemd. Een leerling krijgt van zijn meditatieleraar specifieke meditaties aangereikt om hier mee om te gaan. Bij een juiste ontwikkeling van deze meditatie-oefeningen zullen in plaats van de bezoedelingen 5 krachten (indriya's) gaan optreden die blijvend zijn voor de mediterende.


* (zelf)vertrouwen (saddhã)
* [[saddha|(zelf)vertrouwen (saddhã)]]
* inzet (viriya)
* [[viriya|inzet (viriya)]]
* opmerkzaamheid en aandacht (sati)
* [[sati|opmerkzaamheid en aandacht (sati)]]
* concentratie (samãdhi)
* [[samadhi|concentratie (samãdhi)]]
* inzicht (pañña)
* [[panna|inzicht (pañña)]]


==6 - zuivering met betrekking tot het pad==
==6 - zuivering met betrekking tot het pad==
Regel 119: Regel 127:


{{Pijl}} [[Zuivering door kennis en inzicht]]
{{Pijl}} [[Zuivering door kennis en inzicht]]
{{Tabel: zuiveringen}}




[[Categorie: Boeddhisme]]
[[Categorie: Boeddhisme]]