3 bronnen van lijden: verschil tussen versies

1.144 bytes toegevoegd ,  8 januari
Regel 9: Regel 9:
==De 3 bronnen van Lijden==
==De 3 bronnen van Lijden==


In het [[boeddhisme]] zijn de '''3 bronnen van Lijden''' (3 vergiften, [[Pali]]: (Pali: akusala-mūla) de wortel-oorzaak van [[dukkha]]: het voortdurende, existentiële ongemak dat we als mensen ervaren. Volgens de [[dharma|boeddhistische psychologie]] zijn deze 3 mentale staten de diepste motoren achter al ons onhandige gedrag, onze conflicten en zelfs onze subtiele onvrede:
In het [[boeddhisme]] zijn de '''3 bronnen van Lijden''' (3 vergiften, [[Pali]]: akusala-mūla) de wortel-oorzaak van [[dukkha]]: het voortdurende, existentiële ongemak dat we als mensen ervaren. Volgens de [[dharma|boeddhistische psychologie]] zijn deze 3 mentale staten de diepste motoren achter al ons onhandige gedrag, onze conflicten en zelfs onze subtiele onvrede:


* begeerte (Rāga; verlangen, verslaafdheid, inhaligheid, gierigheid, gehechtheid)
* begeerte ([[lobha: hebzucht, verlangen)
* aversie (dosa; haat, boosaardigheid, afkeer)
* aversie (dosa: haat, afkeer)
* onwetendheid (avijjā; waan, dwaling, dwaasheid, verblinding)
* onwetendheid (moha: verwarring, delusie)


begeerte, aversie en onwetendheid vormen samen de kern van de [[samsara|saṃsāra]]; de cyclus van lijden en [[wedergeboorte]]. Wanneer ze doorbroken worden, ontstaat de ruimte voor bevrijding ([[verlichting]]).
begeerte, aversie en onwetendheid vormen samen de kern van de [[samsara|saṃsāra]]; de cyclus van lijden en [[wedergeboorte]]. Wanneer ze doorbroken worden, ontstaat de ruimte voor bevrijding ([[verlichting]]).
{| class="wikitable" style="width: 80%;"
! Vergif || Pali-term || Betekenis en manifestaties || Tegenpool || Hoe het lijden veroorzaakt || Hoe het uitgeroeid wordt || Voorbeeld uit dagelijks leven
|-
| begeerte || lobha || hebzucht, verlangen, gehechtheid, sensueel plezier najagen || niet-hebzucht (alobha) || leidt tot grijpen, teleurstelling en wedergeboorte in zinnelijke werelden || verzwakt bij eenmaal-wederkering, volledig uitgeroeid bij niet-wederkering || verlangen naar lekker eten, bezit, status of seksueel plezier
|-
| aversie || dosa || haat, woede, afkeer, irritatie, wrok || niet-haat (adosa) || leidt tot conflict, geweld en wedergeboorte in lagere werelden || verzwakt bij eenmaal-wederkerin, volledig uitgeroeid bij niet-wederkering || boos worden in het verkeer, iemand haten, irritatie bij kritiek
|-
| onwetendheid || moha || verwarring, delusie, niet zien van de werkelijkheid (vooral illusie van een permanent zelf) || niet-onwetendheid (amoha) || fundamentele oorzaak: verbergt de drie kenmerken en voedt de andere twee vergiften || gedeeltelijk uitgeroeid bij stroombetreding, volledig bij arahantschap || denken “ik ben permanent”, niet inzien dat alles vergankelijk is, twijfel aan de Dhamma
|}


==Onwetendheid: de wortel van alle wortels (Avijjā)==
==Onwetendheid: de wortel van alle wortels (Avijjā)==