5.762
bewerkingen
|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Bewustzijn: verschil tussen versies
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
geen bewerkingssamenvatting
Geen bewerkingssamenvatting |
Geen bewerkingssamenvatting |
||
| Regel 12: | Regel 12: | ||
Bewustzijn wordt fundamenteel verdeeld in twee categorieën: werelds en bovenwerelds. Dit onderscheid gaat over of het gebonden is aan de cyclus van [[samsara|geboorte en dood (samsara)]] of leidt tot [[verlichting|bevrijding]]. | Bewustzijn wordt fundamenteel verdeeld in twee categorieën: werelds en bovenwerelds. Dit onderscheid gaat over of het gebonden is aan de cyclus van [[samsara|geboorte en dood (samsara)]] of leidt tot [[verlichting|bevrijding]]. | ||
==Werelds bewustzijn== | |||
[[Werelds bewustzijn | Het Wereld bewustzijn verwijst naar alle [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die binnen de “wereld” (loka) plaatsvinden. Hiermee wordt de wereld van de [[khanda|5 kandha's]] (vorm, gevoel, waarneming, formaties en bewustzijn) bedoeld. Werelds bewustzijn omvat het overgrote deel van onze dagelijkse ervaringen. Het is gebonden aan [[samsara]], heeft wereldse [[object|objecten]] (zintuiglijk of mentaal) en produceert [[karma]]. Voorbeelden: denken, voelen, waarnemen in het dagelijks leven. Kenmerkend voor werelds bewustzijn is: | ||
* het heeft altijd een werelds object: | |||
** een zintuiglijk object (zicht, geluid, geur, smaak, tast) | |||
** een mentaal object (gedachte, herinnering) | |||
** een fijnstoffelijk object in jhāna-toestanden. | |||
* het is altijd gebonden aan de [[3 kenmerken van bestaan]]: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta) | |||
* altijd gepaard gaat met [[mentale factoren]] die [[heilzaam bewustzijn|heilzaam]] (kusala), [[onheilzaam bewustzijn|onheilzaam]] (akusala) of [[prana|neutraal]] (abyākata) zijn | |||
* onderhevig is aan de wet van [[karma]] | |||
Werelds bewustzijn vormt het overgrote deel van onze mentale activiteit. Ook tijdens het beoefenen van [[mindfulness]] en [[meditatie]] verblijven we grotendeels in het werelds bewustzijn. | |||
===Heilzaam, onheilzaam, resultant en funtioneel bewustzijn=== | |||
Binnen het werelds bewustzijn wordt onderscheid gemaakt op basis van [[silla|morele]] kwaliteit: [[heilzaam]], [[onheilzaam]], [[resultant bewustzijn|resultaat]] en [[functioneel bewustzijn|functioneel]]. Dit bepaalt of het leidt tot geluk of [[4 edele waarheden|lijden]]. | Binnen het werelds bewustzijn wordt onderscheid gemaakt op basis van [[silla|morele]] kwaliteit: [[heilzaam]], [[onheilzaam]], [[resultant bewustzijn|resultaat]] en [[functioneel bewustzijn|functioneel]]. Dit bepaalt of het leidt tot geluk of [[4 edele waarheden|lijden]]. | ||
| Regel 35: | Regel 47: | ||
|} | |} | ||
{{Pijl}} [[Werelds bewustzijn]] | |||
==Bovenwerelds bewustzijn== | |||
Bovenwerelds bewustzijn betekent letterlijk “bewustzijn dat boven de wereld uitgaat” (loka = wereld; uttara = boven, voorbij). Het heeft de volgende unieke kenmerken: | |||
* [[object]]: [[Nibbana]] – de ongeconditioneerde, eeuwige vrede die buiten tijd, ruimte en conditionering valt | |||
* niet gebonden aan [[samsara]]: Het plant geen nieuw [karma]] en leidt niet tot wedergeboorte | |||
* altijd gepaard met diepe [[wijsheid]]: Het doorziet volledig de [[4 edele waarheden]] | |||
* kortstondig maar onomkeerbaar in effect: Het verandert de [[geest]] permanent door [[10 ketenen van bestaan|ketens]] te doorsnijden | |||
* superieur aan alle wereldse ervaringen: Zelfs de hoogste [[jhana|jhāna-toestanden]] blijven werelds; alleen bovenwerelds bewustzijn leidt tot echte bevrijding | |||
* gekoppeld aan de [[4 stadia van verlichting]] | |||
Bovenwerelds bewustzijn ontstaat alleen wanneer de voorwaarden volledig rijp zijn: een zuivere [[silla|morele basis (sīla)]], diepe [[samadhi|concentratie (samādhi)]] en [[panna|scherp inzicht (paññā)]] door [[vipassana|vipassana-meditatie]]. | |||
[[ | |||
{{Pijl}} [[Bovenwerelds bewustzijn]] | {{Pijl}} [[Bovenwerelds bewustzijn]] | ||
| Regel 61: | Regel 75: | ||
| Doel: || ervaren binnen de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] || bevrijding uit de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] | | Doel: || ervaren binnen de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] || bevrijding uit de [[Afhankelijk ontstaan|cyclus]] | ||
|} | |} | ||
{{Sjabloon:Tabel: Cognitieve proces}} | |||
{{Tabel: pad- en vruchtbewustzijn}} | |||