|
|
| Regel 36: |
Regel 36: |
| In [[meditatie]] helpt dit inzicht om gehechtheid los te laten. Door [[vipassana]] te beoefenen, observeer je de opkomst en ondergang van deze bewustzijnsmomenten, wat leidt tot het doorbreken van illusies over continuïteit. | | In [[meditatie]] helpt dit inzicht om gehechtheid los te laten. Door [[vipassana]] te beoefenen, observeer je de opkomst en ondergang van deze bewustzijnsmomenten, wat leidt tot het doorbreken van illusies over continuïteit. |
|
| |
|
| ==De Structuur van een Bewustzijnsproces==
| | {{Tabel: Cognitieve proces}} |
| | |
| Een typisch bewustzijnsproces bij zintuiglijke waarneming omvat meerdere bewustzijnsmomenten in een vaste samenkomst en volgorde. Deze samenkomst duurt slechts fracties van een seconde, maar elk citta draagt bij aan de vorming van [[karma]] en conditioneert toekomstige momenten. In droomloze slaap of diepe meditatie domineert bhavanga, wat de continuïteit van het leven verklaart zonder een permanent zelf.
| |
| | |
| {| class="wikitable" style="width: 70%;" | |
| ! Volgorde || Naam Bewustzijnsmoment || Functie || Beschrijving
| |
| |-
| |
| | 1 || Atīta-Bhavanga (Voorbijgaand Bhavanga) || Trilling van de levensstroom || De onderstroom van bewustzijn wordt verstoord door een nieuw object.
| |
| |-
| |
| | 2 || Bhavanga-Calana (Trillend Bhavanga) || Trilling || De bhavanga-stroom trilt door de impact van het object.
| |
| |-
| |
| | 3 || Bhavanga-Upaccheda (Onderbreking Bhavanga) || Onderbreking || De bhavanga-stroom stopt volledig.
| |
| |-
| |
| | 4 || Pañcadvārāvajjana (Zintuigdeur-Aandacht) || Aandacht verschuiven naar de zintuigdeur || De geest richt zich op de zintuigdeur (bijv. oog).
| |
| |-
| |
| | 5 || Pañca-Viññāṇa (Zintuigbewustzijn, bijv. Cakkhu-Viññāṇa) || Zuivere registratie van het object || Het object wordt puur waargenomen via het zintuig (geen interpretatie).
| |
| |-
| |
| | 6 || Sampaticchana (Ontvangst) || Ontvangen || Het object wordt ontvangen door de geest.
| |
| |-
| |
| | 7 || Santīraṇa (Onderzoek) || Onderzoeken || Het object wordt onderzocht (bijv. kleur, vorm).
| |
| |-
| |
| | 8 || Voṭṭhapana (Bepaling) || Bepalen || De geest bepaalt het type object en schakelt over naar mentale verwerking.
| |
| |-
| |
| | 9-15 || Javana (Impuls, 7 keer) || Karma-productie || De kern: heilzame/onheilzame reacties; hier ontstaat karma (kusala/akusala).
| |
| |-
| |
| | 16-17 || Tadārammaṇa (Registratie, 2 keer) || Registratie/nagenieten || Het object wordt 'nagevoeld' of geregistreerd (alleen bij sterke objecten).
| |
| |-
| |
| | - || Terug naar Bhavanga || Levenscontinuüm || De stroom keert terug naar de rusttoestand.
| |
| |}
| |
|
| |
|
|
| |
|
| [[categorie: boeddhisme]] | | [[categorie: boeddhisme]] |
| 
| Abonneer op onze Nieuwsbrief