Onheilzaam bewustzijn: verschil tussen versies

3.446 bytes toegevoegd ,  21 dec 2025 03:55
geen bewerkingssamenvatting
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Onheilzaam bewustzijn== '''Onheilzaam bewustzijn''' (akusalacitta) komt voort uit de 3 bronnen van lijden; begeerte, aversie en onwetendheid. Er is dus altijd conditioneel contact (onbewust, geladen contact en bewust, geladen contact) wat een negatief karma oproept. ==Volledig artikel== Een volledig artikel over dit thema kan je vinden op Bewustzijn. Categorie: Boeddhistisch woordenboek')
 
Geen bewerkingssamenvatting
 
Regel 1: Regel 1:
{{Boeddhistisch woordenboek}}
{{#seo:
|title=Omheilzaam bewustzijn
|titlemode=append
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal
|description=Uitgebreide uitleg over de boeddhistische filosofie, de Dharma en de Pali-canon in het bijzonder.
}}
{{boeddhisme}}
==Onheilzaam bewustzijn==
==Onheilzaam bewustzijn==


'''Onheilzaam bewustzijn''' (akusalacitta) komt voort uit de 3 bronnen van lijden; begeerte, aversie en onwetendheid. Er is dus altijd conditioneel contact (onbewust, geladen contact en bewust, geladen contact) wat een negatief karma oproept.
In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], is '''Onheilzaam bewustzijn''' ([[Pali]]: akusala citta) de directe oorzaak van [[lijden]], binding aan [[samsara]] en alle vormen van ongeluk. Het ontstaat wanneer de [[geest]] wordt beheerst door onzuivere [[mentale factoren]], geworteld in [[3 bronnen van lijden|hebzucht, haat en onwetendheid]]. Onheilzaam bewustzijn staat diametraal tegenover [[heilzaam bewustzijn]] (kusala citta), dat leidt tot geluk en [[verlichting|bevrijding]].  


==Volledig artikel==
==Kenmerken van Onheilzaam bewustzijn==


Een volledig artikel over dit thema kan je vinden op [[Bewustzijn]].
Onheilzaam bewustzijn ontstaat wanneer de geest gepaard gaat met onzuivere mentale factoren. Het is altijd geworteld in een of meer van de drie onheilzame wortels: [[lobha|hebzucht (lobha)]], [[dosa|haat (dosa)]] en [[moha|onwetendheid (moha)]]. Deze wortels maken een [[bewustzijnsmoment]] [[silla|moreel slecht]]. Kenmerkend voor onheilzaam bewustzijn:


* het produceert ongunstig [[karma]] dat rijpt in lijden, slechte omstandigheden en [[wedergeboorte]] in lagere werelden
* het versterkt de [[10 ketenen van bestaan|ketens]] die ons binden aan [[samsara]]
* het gaat vaak gepaard met onaangename gevoelens (bij haat), tijdelijk prettige gevoelens (bij hebzucht) of verwarring (bij onwetendheid).
* onheilzaam bewustzijn kan op elk moment opkomen, in het dagelijks leven, in gedachten, en zelfs tijdens [[meditatie]] als de geest afdwaalt naar begeerte of aversie


[[Categorie: Boeddhistisch woordenboek]]
==Voorbeelden uit het Dagelijks Leven==
 
* iemand uitschelden uit boosheid (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat)
* jaloers zijn op andermans succes (is onheilzaam bewustzijn geworteld in hebzucht en haat)
* materialistische verlangens koesteren met de gedachte “dit zal mij blijvend gelukkig maken” (is onheilzaam bewustzijn geworteld in haat)
* twijfel zaaien over de effectiviteit van meditatie (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid)
* rusteloos van gedachte naar gedachte springen (is onheilzaam bewustzijn geworteld in onwetendheid)
 
Zelfs subtiele vormen, zoals een lichte irritatie of een egoïstische gedachte, zijn onheilzaam.
 
==Hoe kom je tot heilzaam bewustzijn==
 
Het herkennen van onheilzaam bewustzijn is een kernonderdeel van de [[vipassana|Vipassana meditatie]] en de [[mindfulness]]. Morele discipline (sīla) voorkomt grove onheilzame daden van lichaam en spraak en meditatie verzwakt de latente neigingen tot deze wortels. Uiteindelijk doorsnijdt het [[pad-bewustzijn]] de ketens die door onheilzaam kamma versterkt werden.
 
==Verschil Heilzaam en Onheilzaam bewustzijn==
 
Heilzaam bewustzijn is de motor van spirituele vooruitgang: Het zuivert de geest en schept gunstige omstandigheden voor meditatie. Het verzwakt onzuiverheden en maakt de geest rijp voor [[inzicht]]. Zonder heilzaam bewustzijn is er geen [[Pad-bewustzijn]].
 
{| class="wikitable" style="width: 70%;"
!Aspect || [[Heilzaam bewustzijn]] || [[Onheilzaam bewustzijn]]
|-
| Wortels: || [[alobha|niet-hebzucht]], [[adosa|niet-haat]] en [[amoha|niet-onwetendheid]] || [[Lobha|hebzucht]], [[dosa|haat]], [[moha|onwetendheid]]
|-
| [[karma|Karma-resultaat]]: || geluk, [[reincarnatie|goede wedergeboorte]], [[pad-bewustzijn|vooruitgang op pad]] || [[4 edele waarheden|Lijden]], [[reincarnatie|slechte wedergeboorte]], [[10 ketenen van bestaan|versterking ketens]]
|-
| Gevoel: || prettig of gelijkmoedig || prettig (bij [[hebzucht]]), pijnlijk (bij [[haat]]), verward
|}
 
==Lees verder==
 
{{Pijl}} [[bewustzijn]]
 
[[categorie: boeddhisme]]