Sjabloon:Tabel: onheilzame mentale factoren
Versie door Admin (overleg | bijdragen) op 27 nov 2025 om 02:58 (Nieuwe pagina aangemaakt met '==De onheilzame mentale factoren== In de Abhidhamma (theravada boeddhisme) worden de 14 mentale factoren altijd als onheilzaam (akusala) beschouwd. Ze ontstaan bij elke onheilzame bewustzijnstoestand en maken een daad moreel slecht. Deze 14 factoren zijn dus de “ingrediënten” van elke slechte daad. Vooral Ahirika en Anottappa zijn cruciaal: zonder schaamte en zonder geweten doe je alles. {| class="wikit...')
De onheilzame mentale factoren
In de Abhidhamma (theravada boeddhisme) worden de 14 mentale factoren altijd als onheilzaam (akusala) beschouwd. Ze ontstaan bij elke onheilzame bewustzijnstoestand en maken een daad moreel slecht. Deze 14 factoren zijn dus de “ingrediënten” van elke slechte daad. Vooral Ahirika en Anottappa zijn cruciaal: zonder schaamte en zonder geweten doe je alles.
| Factor | Betekenis | aanwezigheid |
|---|---|---|
| Moha | onwetendheid, verwarring, niet zien van de werkelijkheid | altijd |
| Ahirika | geen schaamte om kwaad te doen | |
| Anottappa | geen angst voor de gevolgen van kwaad | |
| Uddhacca | rusteloosheid, opwinding van de geest | |
| Lobha | hebzucht, gehechtheid, begeerte | soms |
| Diṭṭhi | onjuiste zienswijze (vooral eeuwigheids- of vernietigingsvisie) | |
| Māna | hoogmoed, verwaandheid | |
| Dosa | haat, aversie, boosheid | |
| Issā | afgunst | |
| Macchariya | gierigheid, niet willen delen | |
| Kukkucca | wroeging, piekeren over wat je gedaan of nagelaten hebt | |
| Thīna | traagheid van geest | |
| Middha | traagheid van lichaam/energie | |
| Vicikicchā | twijfel, besluiteloosheid, vooral over de Dhamma |