dharma-lotus.nl

Sjabloon:Tabel: 7 universele mentale factoren: verschil tussen versies

Sjabloon:Tabel: 7 universele mentale factoren (bekijk bron)

Versie van 27 nov 2025 04:04

245 bytes verwijderd ,  27 nov 2025 04:04
→‎De Variabele Mentale factoren
(Nieuwe pagina aangemaakt met '==De Variabele Mentale factoren== De variabele mentale factoren zijn de “flexibele” mentale factoren die in heel veel verschillende soorten bewustzijn een rol spelen, maar niet per se in elk moment aanwezig zijn. Ze zijn moreel neutraal van zichzelf en krijgen hun kleur (heilzaam of onheilzaam) door de andere aanwezige mentale factoren. {| class="wikitable" style="width: 70%;" !Naam (Pali) || Naam (Nederlands) || Betekenis || Aanwezigheid |- | Vita...')
 
Regel 1: Regel 1:
==De Variabele Mentale factoren==
==De 7 universele mentale factoren==


De variabele mentale factoren zijn de “flexibele” mentale factoren die in heel veel verschillende soorten bewustzijn een rol spelen, maar niet per se in elk moment aanwezig zijn. Ze zijn moreel neutraal van zichzelf en krijgen hun kleur (heilzaam of onheilzaam) door de andere aanwezige mentale factoren.
Deze zeven zijn in elk bewustzijnsmoment aanwezig, of je nu een verlichte bent of een seriemoordenaar:


{| class="wikitable" style="width: 70%;"
{| class="wikitable" style="width: 70%;"
!Naam ([[Pali]]) || Naam (Nederlands) || Betekenis || Aanwezigheid
!Naam ([[Pali]]) || Naam (Nederlands) || aanwezigheid
|-
| [[Phassa]] || contact tussen zintuig, object en bewustzijn || rowspan="7"|Altijd
|-
|-
| [[Vitakka]] ||[[beginnende aandacht]] || de geest richten op een object (zoals bij het begin van concentratie of denken) || rowspan="6"| soms
| [[Vedana|Vedanā]] || gevoel (aangenaam, onaangenaam, neutraal)
|-
|-
| [[Vicara|Vicāra]] || [[aanhoudende aandacht]] || het object vasthouden en erover “bewegen” (komt bijna altijd samen met vitakka)
| [[Sanna|Saññā]] || waarneming/herkenning (herkennen van kleur, geluid, “dit is een auto”)
|-
|-
| [[Adhimokkha]] || [[beslistheid]] || geen twijfel of aarzeling ten aanzien van het object
| [[Cetana|Cetanā]] || wilskracht, intentie (de belangrijkste kammavormende factor) 
|-
|-
| [[Viriya]] || [[doorzettingsvermogen]] || mentale en lichamelijke moeite leveren
| [[Ekaggata|Ekaggatā]] || eenpuntigheid van geest (de concentratie-factor) 
|-
|-
| [[Piti|Pīti]] || [[verrukking]] || kippenvel, tintelingen, enthousiasme bij heilzame of concentratie-staten
| [[Jivitindriya|Jīvitindriya]] ||levenskracht (houdt het bewustzijn “levend”) 
|-
|-
| [[Chanda]] ||[[zuiver verlangen]] || het gezonde verlangen om iets heilzaams te bereiken (geen begeerte)
| [[Manasikara|Manasikāra]] || gerichte aandacht
|}
|}
Zonder deze 7 universele mentale factoren kan geen enkel bewustzijnsmoment ontstaan.
Overgenomen van "https://dharma-lotus.nl/Speciaal:MobielVerschillen/5264"