4 edele waarheden: verschil tussen versies

{{sjabloon:boeddhisme}}

De '''4 edele waarheden''' (cattãri ariyasaccãni), en het daaruit voortkomende [[8-voudige pad]], vormt de basis van de [[Dharma|boeddhistische filosofie]]. Al in zijn eerste leerrede in juli 589 v. Chr.  in het Hertenpark van [[Sarnath]] (nabij Varanasi, [[Het Boeddhisme in India|India]]) maakt [[Gautama de Boeddha]] melding van deze waarheden:

* 4e edele waarheid: Magga - de waarheid (Dharma) van de weg. Magga verwijst naar het 8-voudige pad

   

Gautama de Boeddha beschreef dhukka (Pali; lijden, stress, angst, ontevredenheid) als volgt:

* de 5 geledingen van het toe-eigenen - lichaam, gevoelens, cognitie, drijfveren, gewaarwordingen  

Je kunt het lijden zien als onderdeel van het leven en accepteren voor wat het is. Je kunt het proberen te camoufleren middels fijne gedachten en positief denken. Je kunt het karma of lot noemen en je kunt het zien als een opdracht van god. Dit wordt gezien als een onjuiste denkwijze aangezien het lijden wel degelijk overkomelijk is door in te zien wat de processen van het lijden zijn. Er dient een inherente behoefte te bestaan om niet genoegen te nemen met dit lijden. vandaar ontstaat de vraag waar dit lijden vandaan komt en of lijden wel zin heeft.

Om deze vraag te beantwoorden gaan we naar de 2e waarheid kijken: Samudaya.

Gautama de Boeddha beschreef Samudaya als volgt:

De vraag naar inzicht is de uitnodiging naar de 3e edele waarheid; nirodha.

Gautama de Boeddha beschreef Nirodha als volgt:

Bij deze 3e waarheid leren we los te laten. Het loslaten is géén actief zelfstandig proces maar een gevolg van ontwikkeling waarbij inzichten worden verkregen. Inzichten verdrijft onwetendheid en als onwetendheid verdreven is zijn begeerte en aversie eveneens verdreven. Dit wordt de  onthoudingen (virati's) genoemd en er zijn 3 vormen van onthoudingen waarbij "onthouding door uitroeiing" de beste manier is om los te laten omdat het vanuit inzicht gebeurt. Middels onthoudingen zorgen we ervoor niet meer in begeerte en versie terecht te komen:

Dit is het onthouden van onzuiver gedrag als de gelegenheid zich voordoet op basis van ego-gerichte factoren zoals status, aanzien of beroep. Iemand kan zich onthouden van stelen uit angst betrapt te worden wat zijn status zou schaden. Hoewel het onthouden ervoor zorgt dat er geen lijden wordt gecreëerd is de intentie om te onthouden onzuiver en conditioneel.

Dit is het conditioneel naleven van (leef)regels om zodoende te voorkomen dat we lijden veroorzaken middels ons gedrag. Een verschil met natuurlijke onthouding is dat we middels het opnemen van leefregels de gelegenheid tot onzuiver gedrag deels uitbannen. Een monnik leeft in een klooster en en heeft geen bezit, heeft geen baan en geen andere verantwoordelijkheden en komt zodoende niet in situaties waarin een getrouwde burger wel in verkeert. De gelegenheid tot onzuiver gedrag is dan deels afwezig en zodoende komt deze onthouding voort uit (leef)regels.

Dit is de meest zuivere vorm van onthouding, omdat het voortkomt vanuit een zuivere intentie. Iemand hoeft zich niet te ontrekken uit situaties om zich toch zuiver te gedragen. Het zuivere gedrag komt voort uit een diepgeworteld inzien en begrijpen wat bhavana-maya pañña wordt genoemd. Dit uitroeien is een proces op zich waarin de 4 onbegrensdheden ontwikkeld dienen te worden, vandaar uit is onthouding door uitroeiing pas mogelijk. De 4 onbegrensdheden zijn:

Onthouding door van uitroeiing is een proces op zich waarbij positieve mentale factoren eerst ontwikkeld moeten worden. Hoe je dit kunt doen laat de 4e edele waarheid ons zien: magga.

Gautama de Boeddha beschreef Magga als volgt:

De 4e edele waarheid is de uitleg over het 8-voudige pad. Deze kan je zien als handleiding voor de 3 meditatiemethoden die Gautama de Boeddha ontwikkeld heeft: vipassana, de jjhãna's en de 4 vormen van cultiveren van aandacht. De 8 paden zijn weer opgedeeld in 3 blokken:  

* samãdhi: de beoefening van concentratie zodat we de geest scherpen om vervolgens bewust naar onszelf te kijken en observeren.

* pañña : het ontwikkelen van wijsheid en zuiver inzicht van onze ware aard.  

Enerzijds is dit geheel een cirkelredenatie waarin het ene het andere bevestigd. Anderzijds zijn er meerdere lagen waarop inzicht verkregen kan worden; allereerst zal alles cognitief begrepen gaan worden. Het cognitief begrijpen van de 4 edele waarheden leidt tot het cognitief begrijpen van het 8-voudige pad waarna de 4 edele waarheden gevoelsmatig begrepen gaan worden, etc... Op een steeds dieper niveau komen dezelfde leerstellingen en inzichten voorbij tot aan de verlichting aan toe.

[[categorie: boeddhisme]]