10 ketenen van bestaan: verschil tussen versies

|description=De 10 ketenen of valkuilen in de meditatie

}}

==De 10 valkuilen van Meditatie==

In volgorde van Makkelijkst-op-te-lossen tot Moeilijkst-op-te-lossen:

(Sakkāya-diṭṭhi); De allergrootste en meest fundamentele keten.

Het is de automatische aanname dat er ergens een vast, onveranderlijk “ik” bestaat: in je lichaam, in je gedachten, in je gevoelens, of zelfs als een ziel die los van alles voortleeft.

* [[veranderlijkheid]] (anicca): Alles wat bestaat, is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.

{{pijl}} [[3 karakteristieken]]

(Vicikicchā); Zolang er twijfel is over de [[Dharma|boeddhistische filosofie (Darma)]], kun je je nooit volledig overgeven aan de beoefening. Je houdt altijd een achterdeurtje open. Bij sotāpanna verdwijnt deze twijfel voorgoed; je weet door eigen ervaring dat de Dhamma klopt.

{{Pijl}} [[Twijfel]]

(Sīlabbata-parāmāsa); Denken dat louter het volgen van gebod en verbod, ceremonies, ascese, of bijvoorbeeld strikt vegetarisme je automatisch zal bevrijden, zonder wijsheid. Voorbeeld:

Twijfel is vaak de laatste van de eerste 3 ketenen die wegvalt, omdat veel mensen eerst moraliteit en ritueel nodig hebben als basis. Na sotāpanna zie je dat [[Silla|moraliteit (Sillã)]] belangrijk is, maar slechts als voertuig en niet als einddoel.

(Kāma-rāga); Hevige lust, seksuele driften, verslaving aan eten, muziek, geuren, aanraking, mooie beelden.

Het is niet het genieten zelf, maar de dwangmatige hunkering en gehechtheid eraan. Bij [[Sakadagami|sakadāgāmi]] is deze sterk verzwakt; bij [[Anagami|anāgāmi]] volledig verdwenen. Een anāgāmi voelt geen seksuele aantrekkingskracht meer en heeft geen zintuiglijke verslavingen.

(Vyāpāda); Alles van lichte irritatie tot moorddadige woede maar ook subtielere vormen zoals “ik gun hem/haar dat succes niet” of langdurig wrok koesteren.

{{Pijl}} [[Haat]]

(Rūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de mooie materiële jhāna-rijken.

Dit is al een zeer subtiel verlangen dat alleen ontstaat als je die [[Jhana|jhāna’s]] zelf hebt ervaren.

(Arūpa-rāga); Verlangen naar wedergeboorte in de allerhoogste, vormloze rijken.

Begeerte naar fijn-materiële bestaan en begeerte naar immateriële bestaan zijn de reden dat zelfs iemand die diepe jhāna’s beheerst nog niet automatisch een [[arhat]] is.

(Māna); De subtiele neiging om jezelf met anderen te vergelijken:

{{Pijl}} [[Hoogmoed]]

(Uddhacca); De geest die maar blijft springen, plannen maken, piekeren, fantaseren.

Het is de laatste “grove” onrust die overblijft als alle andere heftige emoties weg zijn.

{{Pijl}} [[Rusteloosheid]]

(Avijjā); De wortel van alles: niet direct zien hoe dingen werkelijk zijn.

Het is niet een gebrek aan informatie, maar een diep niet-begrijpen van de [[4 edele waarheden]], [[afhankelijk ontstaan]], en de [[3 karakteristieken]]. Pas wanneer ook deze laatste keten volledig is doorgeknipt, is er arhatschap: volledig ontwaken, einde van alle wedergeboorte.

{{Pijl}} [[Onwetendheid]]