5.762
bewerkingen
|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Sjabloon:Tabel: Cognitieve proces: verschil tussen versies
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
→Het Cognitieve Proces
Geen bewerkingssamenvatting |
|||
| (6 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
== | ==Het Cognitieve Proces== | ||
Het cognitieve proces ([[Pali]]: citta-vīthi, letterlijk “reeks van [[bewustzijn]]”) is een razendsnelle opeenvolging van [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die ontstaat wanneer een [[object]] via een [[ | Het [[Cognitieve proces]] is hoe [[bewustzijn]] werkt in de waarneming. Bewustzijn speelt zich af in een razendsnel proces, met een rusttoestand en verschillende actieve fasen. Deze rusttoestand is het [[levenscontinuüm]], een passief resultant bewustzijn dat de geest in stand houdt tussen de verschillende ervaringen. Het Levenscontinuüm kan onderbroken worden door het cognitieve proces. | ||
Het cognitieve proces ([[Pali]]: citta-vīthi, letterlijk “reeks van [[bewustzijn]]”) is een razendsnelle opeenvolging van [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die ontstaat wanneer een [[object]] via een [[zintuigpoorten|zintuig]] of de [[geest]] waargenomen wordt. Dit proces legt bloot hoe ervaring niet continu is, maar bestaat uit discrete, vluchtige momenten die elkaar opvolgen. | |||
# verstoring van de [[levenscontinuüm]]: de rusttoestand van de geest wordt verstoord | # verstoring van de [[levenscontinuüm]]: de rusttoestand van de geest wordt verstoord | ||
# onderbreking van de levenscontinuüm: de rust wordt onderbroken | # onderbreking van de levenscontinuüm: de rust wordt onderbroken | ||
# perceptueel bewustzijn: het zintuigbewustzijn registreert het object (bijv. oogbewustzijn ziet een kleur) | # [[perceptueel bewustzijn]]: het zintuigbewustzijn registreert het object (bijv. oogbewustzijn ziet een kleur) | ||
# [[ontvangend bewustzijn]]: ontvangt de indruk | # [[ontvangend bewustzijn]]: ontvangt de indruk | ||
# [[onderzoekend bewustzijn]]: onderzoekt de indruk | # [[onderzoekend bewustzijn]]: onderzoekt de indruk | ||
| Regel 14: | Regel 16: | ||
{| class="wikitable" style="width: 70%;" | {| class="wikitable" style="width: 70%;" | ||
!Stap in het Proces || Pali-term || Functie || Type bewustzijn || Morele aard / Opmerking | ! No. || [[Cognitieve proces|Stap in het Proces]] || [[Pali|Pali-term]] || Functie || [[bewustzijn|Type bewustzijn]] || [[silla|Morele aard]] / Opmerking | ||
|- | |- | ||
| rusttoestand || Bhavaṅga-citta || [[Levenscontinuum|Levenscontinuüm]]; de rust tussen [[mentale factoren|processen]] || [[resultant bewustzijn]] || rijping van [[karma|wedergeboorte-karma]] | | - || rusttoestand || Bhavaṅga-citta || [[Levenscontinuum|Levenscontinuüm]]; de rust tussen [[mentale factoren|processen]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || rijping van [[karma|wedergeboorte-karma]] | ||
|- | |- | ||
| verstoring || Bhavaṅga-calana || trilling door komst [[object]] || [[resultant bewustzijn]] || | | 1 || verstoring || Bhavaṅga-calana || trilling door komst [[object]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || | ||
|- | |- | ||
| onderbreking van processen || Bhavaṅga-upaccheda || volledige onderbreking van de rust || [[resultant bewustzijn]] || | | 2 || onderbreking van processen || Bhavaṅga-upaccheda || volledige onderbreking van de rust || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]]|| | ||
|- | |- | ||
| [[perceptueel bewustzijn]] || Pañca-viññāṇa || registreren [[object]] middels [[zintuigpoorten]] || [[resultant bewustzijn]] || 5 soorten [[perceptueel bewustzijn]],<br/>1 per [[zintuigpoorten|zintuig]] | | 3 || [[perceptueel bewustzijn]] || Pañca-viññāṇa || registreren [[object]] middels [[zintuigpoorten]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || 5 soorten [[perceptueel bewustzijn]],<br/>1 per [[zintuigpoorten|zintuig]] | ||
|- | |- | ||
| [[ontvangend bewustzijn]] || Sampaṭicchana || ontvangen van het [[object]] || [[resultant bewustzijn]] || [[heilzaam]] of [[onheilzaam]] | | 4 || [[ontvangend bewustzijn]] || Sampaṭicchana || ontvangen van het [[object]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || [[heilzaam]] of [[onheilzaam]] | ||
|- | |- | ||
| [[onderzoekend bewustzijn]] || Santīraṇa || onderzoeken van het [[object]] || [[resultant bewustzijn]] || 3 soorten (volgens gevoel) | | 5 || [[onderzoekend bewustzijn]] || Santīraṇa || onderzoeken van het [[object]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || 3 soorten (volgens gevoel) | ||
|- | |- | ||
| [[bepalend bewustzijn]] || Voṭṭhapana || bepalen van het object || [[resultant bewustzijn|resultant]] of [[functioneel bewustzijn]] || brug naar mentale verwerking | | 6 || [[bepalend bewustzijn]] || Voṭṭhapana || bepalen van het object || [[resultant bewustzijn|resultant]] of [[functioneel bewustzijn]] dus [[neutraal]] || brug naar mentale verwerking | ||
|- | |- | ||
| [[Javana bewustzijn]] || Javana || impulsieve reactie; [[karma|karma-vormend]] || [[heilzaam]], [[onheilzaam]] of [[functioneel bewustzijn]] || kern van morele keuze | | 7 || [[Javana bewustzijn]] || Javana || impulsieve reactie; [[karma|karma-vormend]] || [[heilzaam]], [[onheilzaam]] of [[functioneel bewustzijn]] || kern van morele keuze | ||
|- | |- | ||
| [[registrerend bewustzijn]] || Tadārammaṇa || registratie van [[object]] || [[resultant bewustzijn]] || alleen bij sterke [[object|objecten]] | | 8 || [[registrerend bewustzijn]] || Tadārammaṇa || registratie van [[object]] || [[resultant bewustzijn]] dus [[neutraal]] || alleen bij sterke [[object|objecten]] | ||
|} | |} | ||