5.762
bewerkingen
|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Zintuigbewustzijn: verschil tussen versies
→Zintuigen
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{boeddhistisch woordenboek}} ==Zintuigbewustzijn== De boeddhistische term '''zintuigbewustzijn''' (Pali: viññāṇa, Sanskriet: vijñāna) verwijst naar het bewustzijn dat ontstaat door de interactie tussen een zintuigorgaan en een zintuiglijk object. Het is een van de vijf aggregaten (khandha's) die volgens het boeddhisme de menselijke ervaring vormen, naast vorm, gevoel, waarneming en mentale for...') |
|||
| (2 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 4: | Regel 4: | ||
De [[boeddhisme|boeddhistische]] term '''zintuigbewustzijn''' ([[Pali]]: viññāṇa, [[Sanskriet]]: vijñāna) verwijst naar het [[bewustzijn]] dat ontstaat door de interactie tussen een [[zintuigpoort|zintuigorgaan]] en een [[zintuiglijk object]]. Het is een van de [[Khanda|vijf aggregaten (khandha's)]] die volgens het boeddhisme de menselijke ervaring vormen, naast vorm, gevoel, waarneming en mentale formaties. | De [[boeddhisme|boeddhistische]] term '''zintuigbewustzijn''' ([[Pali]]: viññāṇa, [[Sanskriet]]: vijñāna) verwijst naar het [[bewustzijn]] dat ontstaat door de interactie tussen een [[zintuigpoort|zintuigorgaan]] en een [[zintuiglijk object]]. Het is een van de [[Khanda|vijf aggregaten (khandha's)]] die volgens het boeddhisme de menselijke ervaring vormen, naast vorm, gevoel, waarneming en mentale formaties. | ||
{{Tabel: zintuigen}} | |||
Voor elk van deze zintuigen ontstaat bewustzijn alleen wanneer drie elementen samenkomen: | Voor elk van deze zintuigen ontstaat bewustzijn alleen wanneer drie elementen samenkomen: | ||
| Regel 20: | Regel 11: | ||
* Een zintuiglijk object (bijv. een visuele vorm). | * Een zintuiglijk object (bijv. een visuele vorm). | ||
* Aandacht of contact tussen het zintuig en het object. | * Aandacht of contact tussen het zintuig en het object. | ||
{{bewustzijnstypen}} | |||
Zintuigbewustzijn is dus geen continu of onafhankelijk 'zelf', maar een tijdelijk en afhankelijk proces dat steeds opnieuw ontstaat en verdwijnt. Het speelt een centrale rol in de boeddhistische psychologie, omdat het de basis vormt voor hoe we de wereld waarnemen en erop reageren, wat kan leiden tot begeerte, afkeer of onwetendheid – de oorzaken van [[lijden|lijden (dukkha)]]. | Zintuigbewustzijn is dus geen continu of onafhankelijk 'zelf', maar een tijdelijk en afhankelijk proces dat steeds opnieuw ontstaat en verdwijnt. Het speelt een centrale rol in de boeddhistische psychologie, omdat het de basis vormt voor hoe we de wereld waarnemen en erop reageren, wat kan leiden tot begeerte, afkeer of onwetendheid – de oorzaken van [[lijden|lijden (dukkha)]]. | ||
Context in de leer: | Context in de leer: | ||
In de keten van afhankelijk ontstaan (paticcasamuppada), is zintuigbewustzijn een schakel die voortkomt uit mentale formaties en leidt tot [[phassa|contact (phassa)]], [[gevoel|gevoel (vedana)]] en uiteindelijk [[begeerte|begeerte (tanha)]]. Het begrijpen van zintuigbewustzijn als vergankelijk en [[niet-zelf|niet-zelf (anatta)]] is essentieel voor het bereiken van | In de keten van [[afhankelijk ontstaan]] (paticcasamuppada), is zintuigbewustzijn een schakel die voortkomt uit mentale formaties en leidt tot [[phassa|contact (phassa)]], [[gevoel|gevoel (vedana)]] en uiteindelijk [[begeerte|begeerte (tanha)]]. Het begrijpen van zintuigbewustzijn als vergankelijk en [[niet-zelf|niet-zelf (anatta)]] is essentieel voor het bereiken van [[verlichting]] in het boeddhisme. | ||
Kortom, zintuigbewustzijn is het tijdelijke, procesmatige gewaarzijn dat ontstaat uit de interactie tussen zintuigen en hun objecten, en het is een sleutelconcept om de aard van waarneming en lijden te begrijpen. | Kortom, zintuigbewustzijn is het tijdelijke, procesmatige gewaarzijn dat ontstaat uit de interactie tussen zintuigen en hun objecten, en het is een sleutelconcept om de aard van waarneming en lijden te begrijpen. | ||
[[categorie: boeddhistisch woordenboek]] | [[categorie: boeddhistisch woordenboek]] | ||