Sjabloon:Tabel: variabele mentale factoren

De Variabele Mentale factoren

De variabele mentale factoren zijn de “flexibele” mentale factoren die in heel veel verschillende soorten bewustzijn een rol spelen, maar niet per se in elk moment aanwezig zijn. Ze zijn moreel neutraal van zichzelf en krijgen hun kleur (heilzaam of onheilzaam) door de andere aanwezige mentale factoren.

Naam (Pali)	Naam (Nederlands)	Betekenis	Aanwezigheid
Vitakka	beginnende aandacht	de geest richten op een object (zoals bij het begin van concentratie of denken)	soms
Vicāra	aanhoudende aandacht	het object vasthouden en erover “bewegen” (komt bijna altijd samen met vitakka)
Adhimokkha	beslistheid	geen twijfel of aarzeling ten aanzien van het object
Viriya	doorzettingsvermogen	mentale en lichamelijke moeite leveren
Pīti	verrukking	kippenvel, tintelingen, enthousiasme bij heilzame of concentratie-staten
Chanda	zuiver verlangen	het gezonde verlangen om iets heilzaams te bereiken (geen begeerte)