Yoga tantra
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
Yoga Tantra
Yoga Tantra is de derde stap binnen de opsomming van de 4 tantrastromingen in het Tibetaans boeddhisme.
Met yoga-tantra (rnal-’byor gyi rgyud) betreed je een wereld waarin uiterlijke rituelen duidelijk naar de achtergrond verdwijnen. De naam zegt het al: yoga betekent “vereniging”. Hier is geen afstand meer. Je bent de godheid. Vanaf het moment dat je gaat zitten, verschijn je direct als Vairocana, stralend wit, met alle ornamenten, in het centrum van een uitgestrekt mandala. Je reciteert niet langer mantra’s om de godheid te behagen; je bent zelf de bron van de mantra, de klank van verlichte spraak.De nadruk ligt volledig op subtiele visualisatie en het in evenwicht brengen van de innerlijke energieën. Er zijn nog steeds offers en mudra’s, maar ze dienen alleen om de innerlijke ervaring te versterken. Yoga-tantra is de eerste klasse waarin je werkelijk de eenheid van verschijning en leegte proeft. Het is een enorme sprong vooruit ten opzichte van kriya en carya, maar het blijft een “zuivere” benadering: het fysieke lichaam en grove substanties worden nog niet direct in de praktijk betrokken.
- betekenis: yoga/rnal-’byor = “vereniging”, “in eenheid brengen”
- belangrijkste tekst: Sarvavid Vairocana-tantra, Tattvasamgraha-tantra
- kern kenmerk: overheersende nadruk op innerlijke meditatie en visualisatie
- visualisatie: je identificeert jezelf volledig met de godheid. Je bent niet meer de dienaar of de vriend, je bent Vairocana zelf, met alle kenmerken (kleur, attributen, mantra, wijsheid).
- vraktijk: minder uiterlijke rituelen, meer subtiele meditatie op de mandala, de winden (prana), kanalen en druppels. Er zijn nog steeds inwijdingen en offers, maar alles dient de innerlijke eenwording.
- doel: de realisatie van de eenheid van verschijning en leegte via visualisatie en zegel-mudra’s.
- nog steeds “zuiver” (geen seksuele yoga of gebruik van vlees/alcohol in de praktijk zelf).
Verschillen tussen de 4 klassen
| Klasse | Visualisatie-relatie | Nadruk | Voorbeelden godheden | Gebruik van lichaam/substanties |
|---|---|---|---|---|
| 1. Kriya | godheid vóór je (koning–dienaar) | uiterlijk ritueel, zuiverheid | Medicine Buddha, Vairocana | veel baden, vegetarisch |
| 2. Carya | godheid vóór én in je (vrienden) | ritueel + begin innerlijke yoga | Vairocana, Tara | minder streng |
| 3. Yoga | volledig jezelf als godheid | innerlijke meditatie | Sarvavid, Vairocana | geen onreine substanties |
| 4. Anuttarayoga | volledig jezelf als godheid + subtiel lichaam | voltooiingsfase met wind & licht | Guhyasamaja, Chakrasamvara, Kalachakra | kan vlees/alcohol/seksuele yoga bevatten (alleen hoogste niveau) |
Volledig artikel
lees meer over dit onderwerp op: Tantrastromingen in het Tibetaans-boeddhisme