5.762
bewerkingen
|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Jhana: verschil tussen versies
Naar navigatie springen
Naar zoeken springen
→de 5 jhãna factoren (jhãnaga's)
| (15 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 1: | Regel 1: | ||
{{boeddhistische meditatie}} | {{boeddhistische meditatie}} | ||
'''Jhãna''' ([[Pali]]) betekent letterlijk [[meditatie]] en de term wordt gebruikt om de verschillende stadia van meditatie aan te duiden. In het proces van concentratie-meditatie naar inzicht-meditatie ([[vipassana]]) worden deze jhãna's ontwikkeld maar zijn geen doel op zich | '''Jhãna''' ([[Pali]]) betekent letterlijk [[meditatie]] en de term wordt gebruikt om de verschillende stadia van meditatie aan te duiden. In het proces van concentratie-meditatie naar inzicht-meditatie ([[vipassana]]) worden deze jhãna's ontwikkeld maar zijn geen doel op zich. Meer een noodzakelijke bijkomstigheid in het gehele proces. | ||
Jhãna's zijn diepgaande gemoedstoestanden die in volgorde ervaren gaan worden. De eerste vier jhānas zijn de fijn-materiële jhãna's. De laatste vijf jhãna's zijn de immateriële jhãna's. Deze immateriële jhãna's worden in het boeddhisme als minder noodzakelijk voor de verdere mentale groei gezien. De vierde jhāna wordt gezien als de optimale jhãna voor de verdere mentale cultivatie. Het doorlopen van de jhãna's gaat gepaard met het loslaten van de mentale factoren, hoe meer mentale factoren worden losgelaten, hoe verder je | Jhãna's zijn diepgaande gemoedstoestanden die in volgorde ervaren gaan worden. De eerste vier jhānas zijn de fijn-materiële jhãna's. De laatste vijf jhãna's zijn de immateriële jhãna's. Deze immateriële jhãna's worden in het boeddhisme als minder noodzakelijk voor de verdere mentale groei gezien. De vierde jhāna wordt gezien als de optimale jhãna voor de verdere mentale cultivatie. Het doorlopen van de jhãna's gaat gepaard met het loslaten van de mentale factoren, hoe meer mentale factoren worden losgelaten, hoe verder je voort schrijdt in de jhãna's. | ||
==1e jhãna: de jhãna van het vormgebied== | ==1e jhãna: de jhãna van het vormgebied== | ||
| Regel 12: | Regel 12: | ||
===de 5 jhãna factoren (jhãnaga's)=== | ===de 5 jhãna factoren (jhãnaga's)=== | ||
De jhãna's van het vormgebied zijn nog steeds gekoppeld aan ons waarnemingsvermogen en kent daarin 6 | De jhãna's van het vormgebied zijn nog steeds gekoppeld aan ons waarnemingsvermogen en kent daarin 6 jhãna factoren (jhãnaga's) waarvan 1 binnen het domein van de mindfulness ligt en 5 binnen het domein van de meditatie. Deze jhãna factoren moet je zien als verheffende treden van een trap, waarbij de 1e jhãna factor achter je gelaten wordt als je de 2e jhãna factor bereikt. De 1e én 2e jhãna factor heb je achter je gelaten als je de 3e bereikt, etc. De kennis en kunde van de 1e jhãna factor neem je echter wel mee naar de 2e. De 3e jhãna factor is dus eigenlijk een optelsom van de 1e, de 2e en de 3e jhãna factor. | ||
* voorbereidende jhãna factor: mindfulness (sati) - → [[mindfulness|een apart artikel over mindfulness lees je hier...]] | * voorbereidende jhãna factor: mindfulness (sati) - → [[mindfulness|een apart artikel over mindfulness lees je hier...]] | ||
| Regel 31: | Regel 31: | ||
Elk van de 5 jhãna factoren haalt een specifieke hindernis weg; in volgorde is dat: | Elk van de 5 jhãna factoren haalt een specifieke hindernis weg; in volgorde is dat: | ||
{| class="wikitable" style="width: 60%;" | |||
!Jhãna factor || Karakter || Onderdrukt | |||
|- | |||
| 1e || beginnende aandacht || de hindernis van traagheid en sufheid | |||
|- | |||
| 2e || aanhoudende aandacht ||de hindernis van twijfel | |||
|- | |||
| 3e || verrukking || de hindernis van kwade wil | |||
|- | |||
| 4e || blijdschap || de hindernis van rusteloosheid en schuldgevoelens | |||
|- | |||
| 5e || éénpuntigheid van geest || onderdrukt de hindernis van zintuiglijk verlangen | |||
|} | |||
===kenmerken voor het 1e jhãna (van het vormgebied)=== | ===kenmerken voor het 1e jhãna (van het vormgebied)=== | ||
| Regel 59: | Regel 67: | ||
==2e jhãna: de jhãna's van het vormloze gebied== | ==2e jhãna: de jhãna's van het vormloze gebied== | ||
([[Bewustzijn]] in de fijnstoffelijke sfeer, rüpãvacaracitta). De jhãna | ([[Bewustzijn]] in de fijnstoffelijke sfeer, rüpãvacaracitta). De jhãna van het vormloze gebied is, in tegenstelling tot de jhãna van het vormgebied, los van zintuiglijke waarneming. Ze staat ook los van alle perceptie van fysieke vormen en dus vormloos. Om deze 2e jhãna te bereiken dien je de 1e en 2e jhãna factor (beginnende, gerichte en aanhoudende aandacht) losgelaten te hebben. De jhãna van het vormloze gebied is onder te verdelen op basis van: | ||
* oneindige ruimte | * oneindige ruimte | ||
| Regel 68: | Regel 76: | ||
De jhãna's van het vormloze gebied wordt doorgaans bereikt middels concentratie-meditatie. | De jhãna's van het vormloze gebied wordt doorgaans bereikt middels concentratie-meditatie. | ||
=== | ===Kenmerken voor de jhãna's van het vormloze gebied=== | ||
De gelukzaligheid uit het vormgebied wordt intenser en is met niets anders te vergelijken. De behoefte aan voeding wordt minimaal en de hartslag wordt zeer laag en traag. | De gelukzaligheid uit het vormgebied wordt intenser en is met niets anders te vergelijken. De behoefte aan voeding wordt minimaal en de hartslag wordt zeer laag en traag. | ||
| Regel 79: | Regel 87: | ||
===storend element=== | ===storend element=== | ||
Als storende factor binnen het 2e jhana wordt de vreugde en geluk genoemd (Latukikopama-Sutta, MN 66, i 455, 23). Deze vreugde en geluk is een tussenstation binnen de meditatie welk op zijn beurt losgelaten dient te worden omdat het uiteindelijk een valkuil is vanwaar begeerte kan optreden. Een juiste beoefenaar gaat door om in het 3e jhana gelijkmoedigheid en geluk te ervaren. | Als storende factor binnen het 2e jhana wordt de vreugde en geluk genoemd (Latukikopama-Sutta, MN 66, i 455, 23). Deze vreugde en geluk is een tussenstation binnen de meditatie welk op zijn beurt losgelaten dient te worden omdat het uiteindelijk een valkuil is vanwaar begeerte kan optreden. Een juiste beoefenaar gaat door om in het 3e jhana gelijkmoedigheid en geluk te ervaren. | ||
==3e jhãna: de vipassana jhãna's== | ==3e jhãna: de vipassana jhãna's== | ||
(Bewustzijn in de onstoffelijke sfeer, arüpãvacaracitta). Deze jhãna's doen zich voor tijdens de vipassana-meditatie en niet tijdens de concentratie-meditatie. Om deze jhãna's gewaar te worden is | (Bewustzijn in de onstoffelijke sfeer, arüpãvacaracitta). Deze jhãna's doen zich voor tijdens de vipassana-meditatie en niet tijdens de concentratie-meditatie. Om deze jhãna's gewaar te worden is een nog betere concentratie/neutraliteit/observatie nodig en is de 3e jhãna factor (verrukking) losgelaten. Deze hoedanigheid vindt alleen plaats in de concentratie-meditatie. | ||
De 3 | De [[3 grote waarheden|3 grote waarheden]] (alles is veranderlijk, alles is afhankelijk, Nirvana is rust) wordt in dit proces zeer helder en is constant aanwezig. | ||
===kernmerken voor de vipassana jhãna's=== | ===kernmerken voor de vipassana jhãna's=== | ||
Het gevoel van gelukzaligheid verdwijnt en wat overblijft is een gevoel van vrede. Na het verdwijnen van de specifieke hindernissen van de jhãna van het vormgebied verdwijnt nu ook de ijdelheid. Doordat ijdelheid verdwijnt wordt het lichaam zacht (als een baby) en krijgt het een natuurlijke lenigheid. | Het gevoel van gelukzaligheid verdwijnt en wat overblijft, is een gevoel van vrede. Na het verdwijnen van de specifieke hindernissen van de jhãna van het vormgebied verdwijnt nu ook de ijdelheid. Doordat ijdelheid verdwijnt, wordt het lichaam zacht (als een baby) en krijgt het een natuurlijke lenigheid. | ||
Het 3e jhãna wordt in de pali-canon als volgt omschreven: | Het 3e jhãna wordt in de pali-canon als volgt omschreven: | ||
| Regel 98: | Regel 105: | ||
===storend element=== | ===storend element=== | ||
Als storende factor binnen het 3e jhana wordt de gelijkmoedigheid en geluk genoemd (Latukikopama-Sutta, MN 66, i 455, 23). Deze gelijkmoedigheid en geluk is een tussenstation binnen de meditatie welk op zijn beurt losgelaten dient te worden omdat het uiteindelijk een valkuil is vanwaar begeerte kan optreden. Een juiste beoefenaar gaat door naar het, van leed en geluk vrije, door zuivere gelijkmoedigheid en aandacht gekenmerkte 4e jhana. | Als storende factor binnen het 3e jhana wordt de gelijkmoedigheid en geluk genoemd (Latukikopama-Sutta, MN 66, i 455, 23). Deze gelijkmoedigheid en geluk is een tussenstation binnen de meditatie welk op zijn beurt losgelaten dient te worden, omdat het uiteindelijk een valkuil is vanwaar begeerte kan optreden. Een juiste beoefenaar gaat door naar het, van leed en geluk vrije, door zuivere gelijkmoedigheid en aandacht gekenmerkte 4e jhana. | ||
==4e jhãna: de bovenwereldse jhãna's== | ==4e jhãna: de bovenwereldse jhãna's== | ||
(Bovenwerelds bewustzijn, lokuttaracitta). De bovennatuurlijke jhãna | (Bovenwerelds bewustzijn, lokuttaracitta). De bovennatuurlijke jhãna worden bewust als "Nirvana is rust" als meditatie object wordt genomen. Wat overblijft is de concentratie/neutraliteit/observatie, waarbij de neutraliteit in al zijn aspecten (gelijkheid, nietsheid) heel duidelijk naar voren komt. De 4e jhãna factor 'blijdschap' wordt vervangen door 'gelijkmoedigheid', tezamen met 'éénpuntigheid van geest' zijn de enige 2 jhãna factoren die overblijven. Zodoende is de focus geheel gericht op "dat wat is" ofwel de 3 grote waarheden (datgene wat is) en niet meer op "dat wat wordt geloofd" ofwel individuele waarheden. | ||
Alles wordt logisch en het inzicht dat alles neutraal is wordt steeds meer versterkt. De zintuigen spelen hierin ook een rol en de gewaarwordingen kunnen als "bovenwerelds" beschreven worden. | Alles wordt logisch en het inzicht dat alles neutraal is, wordt steeds meer versterkt. De zintuigen spelen hierin ook een rol en de gewaarwordingen kunnen als "bovenwerelds" beschreven worden. | ||
=== | ===Kenmerken voor de bovenwereldse jhãna=== | ||
Er wordt alleen maar pure zuiverheid en perfectie waargenomen. Deze jhãna is dus niet Nirvana zelf. | Er wordt alleen maar pure zuiverheid en perfectie waargenomen. Deze jhãna is dus niet Nirvana zelf. | ||
| Regel 141: | Regel 148: | ||
''Na de sfeer van oneindigheid van de ruimte geheel overstegen te hebben stellen wij ons, wanneer wij maar willen, voor dat het bewustzijn oneindig is en betreden zo de sfeer van oneindigheid van het bewustzijn en verblijven erin'' (Cüla-Gosinga-Sutta, MN 31, i 209, 15). | ''Na de sfeer van oneindigheid van de ruimte geheel overstegen te hebben stellen wij ons, wanneer wij maar willen, voor dat het bewustzijn oneindig is en betreden zo de sfeer van oneindigheid van het bewustzijn en verblijven erin'' (Cüla-Gosinga-Sutta, MN 31, i 209, 15). | ||
{{pijl}} [[Bewustzijn]] | |||
==7e jhãna: de jhãna van nietsheid== | ==7e jhãna: de jhãna van nietsheid== | ||
| Regel 176: | Regel 185: | ||
De bovenstaande jhãna's zijn meditatiestadia die iemand doorloopt in zijn proces. Binnen dat proces liggen valkuilen en 'doodlopende zijwegen' die in de [[dharma]] 'de 10 vormen van bezoedeling' worden genoemde. Deze kunnen veel lijken op de jhãna's (zoals verrukking en blijdschap). | De bovenstaande jhãna's zijn meditatiestadia die iemand doorloopt in zijn proces. Binnen dat proces liggen valkuilen en 'doodlopende zijwegen' die in de [[dharma]] 'de 10 vormen van bezoedeling' worden genoemde. Deze kunnen veel lijken op de jhãna's (zoals verrukking en blijdschap). | ||
{{Pijl}} [[Bezoedeling van inzicht]] | |||
{{Tabel meditatie}} | |||
==Uitleg op film== | ==Uitleg op film== | ||