Functioneel bewustzijn: verschil tussen versies

2.295 bytes toegevoegd ,  22 dec 2025 04:13
Doorverwijzing naar Functioneel-bewustzijn verwijderd
(Admin heeft pagina Functioneel bewustzijn hernoemd naar Functioneel-bewustzijn)
Label: Nieuwe doorverwijzing
 
(Doorverwijzing naar Functioneel-bewustzijn verwijderd)
Label: Doorverwijzing verwijderd
 
Regel 1: Regel 1:
#DOORVERWIJZING [[Functioneel-bewustzijn]]
{{#seo:
|title=Functioneel bewustzijn
|titlemode=append
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal
|description=Functioneel bewustzijn  ontstaat alleen bij een arhat of Boeddha; Het is bewustzijn dat een functie uitvoert zonder morele lading.
}}
{{boeddhisme}}
In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], vormt het '''functioneel bewustzijn''' (kiriya citta) een unieke categorie [[bewustzijn]] die alleen voorkomt bij een volledig [[verlichting|verlichte]] [[geest]] zoals voorkomt bij een [[Arhat]] of een [[Boeddha]].
 
==Kenmerken Functioneel bewustzijn==
 
Functioneel bewustzijn verwijst naar [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die puur functioneel zijn:
 
* ze verrichten een taak zonder nieuw [[karma]] te creëren
* ze zijn niet [[heilzaam]] of [[onheilzaam]]
* is noch een oorzaak voor toekomstig [[resultant bewustzijn|resultaat]], noch een rijping van oud kamma
* het gaat vaak gepaard met prettig gevoel, gelijkmoedigheid of diepe concentratie.
* het is de natuurlijke, zuivere werking van een geest die alle onzuiverheden heeft uitgeroeid.
 
==Voorbeelden uit het Leven van een Arhat==
 
Bij een arahant zijn alle intentionele handelingen – denken, spreken, handelen – functioneel. Ze ontstaan uit zuivere wijsheid en compassie, maar zonder enige gehechtheid of aversie.
 
* de Boeddha onderwijst de [[Dharma]]: zijn woorden en gedachten zijn functioneel bewustzijn; ze helpen anderen zonder dat hij zelf nieuw kamma vormt
* een arhat eet voedsel; het bewustzijn tijdens het eten is functioneel, zonder gehechtheid aan smaak
* een arhat mediteert in [[jhana|jhāna]]: diepe absorptie zonder dat dit leidt tot wedergeboorte in hogere sferen
* een arhat reageert met compassie op lijden: pure, functionele respons zonder enige aversie of begeerte
 
Alles wat een arhat doet, is doordrongen van [[wijsheid]] en vrijheid. Het onderscheidt de arhat van een gewoon persoon: waar wij karma vormen met elke intentie, handelt een arhat puur functioneel. Voor ons als beoefenaars is het een inspiratie: door onzuiverheden te verminderen, naderen we een geest die steeds minder reactief en meer functioneel wordt.
 
 
 
 
[[Categorie: Boeddhisme]]