Perceptueel bewustzijn: verschil tussen versies

In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], vormt het '''perceptueel bewustzijn''' ([[Pali]]: (viññãnam) een fundamentele rol in de analyse van hoe we de wereld ervaren. Het verwijst naar de allereerste, pure [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die ontstaan bij [[contact]] tussen een [[zintuigen|zintuig]] en een [[object]], zoals zien, horen, ruiken, proeven, tasten en mentaal waarnemen.

Perceptueel bewustzijn is altijd [[resultant bewustzijn]]: het is neutraal en de rijping van eerder karma. Het vormt de basis van alle zintuiglijke ervaring en is het startpunt van elk cognitief proces. Voor serieuze beoefenaars is dit begrip essentieel in [[vipassana|vipassana-meditatie]]; door perceptueel bewustzijn helder te observeren, zien we de [[veranderlijkheid]], het [[4 edele waarheden|lijden]] en het [[zelfloos|geen-zelf]] van alle ervaringen.

Perceptueel bewustzijn ontstaat op het moment dat een zintuiglijke deur zoals oog, oor, neus, tong, tastzin of geest, in contact komt met een bijbehorend object. Het is het allereerste bewustzijnsmoment in een reeks dat een zintuiglijke indruk registreert. Belangrijke kenmerken zijn:

* perceptueel bewustzijn is altijd resultant bewustzijn

* het duurt slechts één bewustzijnsmoment en is dus extreem kortstondig

Het zesde zintuig, de geest, heeft geen eigen perceptueel bewustzijn in dezelfde zin, maar kan wel de indrukken van de neurologische zintuigen beïnvloeden middels een mentaal proces. Zo kan het oogbewustzijn zien en de geest kan daar een herinnering bij plaatsen. Dit kan zinvol zijn (ik ben hier al eens geweest) of niet zinvol (oude angsten en trauma's die opkomen).

{{Tabel: Cognitieve proces}}

== Voorbeelden uit het Dagelijks Leven==

Puur waarnemen is zien wat de ogen waarnemen, horen wat de oren waarnemen etc... De geest gooit hier een sausje overheen wat functioneel (je ziet een straat en de geest geeft de herinnering dat je hier al eens geweest bent) of niet functioneel (je ziet een straat en de geest creëert een irreële angst) kan zijn. Deze momenten zijn zo snel dat ze normaal niet opgemerkt worden; we ervaren pas bewust iets vanaf het [[onderzoekend bewustzijn|onderzoekende]] of [[bepalend bewustzijn|bepalende bewustzijn]]. De [[mindfulness]] en de [[Vipassana|vipassana-meditatie]] toont hoe snel bewustzijnsmomenten op elkaar volgen, welke stappen er genomen worden in het [[cognitieve proces]].