Anuttarayoga Tantra
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
Anuttarayoga Tantra
Anuttarayoga Tantra is de vierde stap binnen de opsomming van de 4 tantrastromingen in het Tibetaans boeddhisme.
Dan bereik je de top: anuttarayoga-tantra, de “hoogste yogatantra” (bla-na med-pa’i rgyud), “de tantra waarboven niets bestaat”. Dit is de kroon van het Vajrayāna, de snelweg naar verlichting. Hier geen halve maatregelen meer. Alles wat gewoonlijk als obstakel wordt gezien – begeerte, agressie, onwetendheid, zelfs het fysieke lichaam met zijn sappen en energieën – wordt rechtstreeks omgezet in de brandstof voor ontwaken.
- betekenis: anuttara = “onovertroffen”, “niets staat erboven”
- dit is de hoogste en meest geheime klasse van het Vajrayana.
- Anuttarayoga-tantra is verdeeld in twee (of soms drie) subcategorieën:
- Vader-tantra’s (zoals Guhyasamāja en Yamāntaka) leggen de nadruk op het illusoir lichaam en de beheersing van de subtiele winden
- Moeder-tantra’s (Chakrasaṃvara, Hevajra, Vajrayoginī) richten zich vooral op het heldere licht en de ervaring van ultieme leegte
- Kalāchakra wordt vaak als een synthese van beide gezien.
- de beoefening van Anuttarayoga-tantra kent twee grote fasen.
- de eerste fase is de generatiefase (kyerim): je bouwt in een oogwenk het volledige mandala op en verschijnt als de yidam, omringd door een hemels paleis en een hof van bodhisattva’s en beschermers.
- de tweede fase is de voltooiingsfase (dzogrim): je gaat werken met het subtiele lichaam – kanalen, winden en bindu’s – via praktijken als tummo (innerlijke hitte), droomyoga, illusoir lichaam en helder licht. In de allerhoogste geheime stadia kunnen vlees en alcohol ritueel worden gebruikt, en soms zelfs seksuele yoga (alleen met een gekwalificeerde partner en onder strikte begeleiding), omdat elk dualistisch onderscheid moet worden doorbroken. Alleen iemand die de volledige inwijding heeft ontvangen en de samaya-geloften perfect houdt, mag deze praktijken ondernemen. Openbaren van de diepste instructies aan oningewijden wordt beschouwd als een van de zwaarste overtredingen.
Verschillen tussen de 4 klassen
| Klasse | Visualisatie-relatie | Nadruk | Voorbeelden godheden | Gebruik van lichaam/substanties |
|---|---|---|---|---|
| 1. Kriya | godheid vóór je (koning–dienaar) | uiterlijk ritueel, zuiverheid | Medicine Buddha, Vairocana | veel baden, vegetarisch |
| 2. Carya | godheid vóór én in je (vrienden) | ritueel + begin innerlijke yoga | Vairocana, Tara | minder streng |
| 3. Yoga | volledig jezelf als godheid | innerlijke meditatie | Sarvavid, Vairocana | geen onreine substanties |
| 4. Anuttarayoga | volledig jezelf als godheid + subtiel lichaam | voltooiingsfase met wind & licht | Guhyasamaja, Chakrasamvara, Kalachakra | kan vlees/alcohol/seksuele yoga bevatten (alleen hoogste niveau) |
Volledig artikel
lees meer over dit onderwerp op: Tantrastromingen in het Tibetaans-boeddhisme