Zintuigpoort: verschil tussen versies

58 bytes verwijderd ,  19 jun 2025 10:55
(Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Boeddhistisch woordenboek}} ==Zintuigpoorten== In het boeddhisme verwijzen de '''6 zintuigpoorten''' (Pali: āyatana, Sanskriet: āyatana) naar de 6 zintuigen en hun corresponderende objecten, die samen de basis vormen voor waarneming en contact (phassa). Ze worden vaak beschreven als de "deuren" waardoor de geest in interactie treedt met de wereld. De zes zintuigpoorten bestaan uit: * Oog (cakkhu) en zichtbare vormen (rūpa) * O...')
 
Regel 2: Regel 2:
==Zintuigpoorten==
==Zintuigpoorten==


In het [[boeddhisme]] verwijzen de '''6 zintuigpoorten''' ([[Pali]]: āyatana, [[Sanskriet]]: āyatana) naar de 6 zintuigen en hun corresponderende objecten, die samen de basis vormen voor waarneming en [[phassa|contact (phassa)]]. Ze worden vaak beschreven als de "deuren" waardoor de [[geest]] in interactie treedt met de wereld. De zes zintuigpoorten bestaan uit:
In het [[boeddhisme]] verwijzen de '''6 zintuigpoorten''' ([[Pali]]: āyatana, [[Sanskriet]]: āyatana) naar de 6 zintuigen die elk op zich een eigen waarneming kunnen doen waardoor [[phassa|contact (phassa)]] ontstaat. De zes zintuigpoorten bestaan uit:


* Oog (cakkhu) en zichtbare vormen (rūpa)
* Oog (cakkhu) neemt waar: zichtbare vormen (rūpa)
* Oor (sota) en geluiden (sadda)
* Oor (sota) neemt waar: geluiden (sadda)
* Neus (ghāna) en geuren (gandha)
* Neus (ghāna) neemt waar: geuren (gandha)
* Tong (jivhā) en smaken (rasa)
* Tong (jivhā) neemt waar: smaken (rasa)
* tastzin (kāya) en tastbare objecten (phoṭṭhabba)
* tastzin (kāya) neemt waar: tastbare objecten (phoṭṭhabba)
* Geest (mano) en mentale objecten (dhamma), zoals gedachten, herinneringen of concepten
* Geest (mano) neemt waar: mentale objecten (dhamma), zoals gedachten, herinneringen of concepten


Deze zes paren (zintuig en object) worden in het boeddhisme de [[12 ayatana]] genoemd. Samen met het bijbehorende [[bewustzijn]] (bijv. [[oogbewustzijn]], [[oorbewustzijn]], enz.) faciliteren ze het proces van waarneming:
Deze zes paren (zintuig en object) worden in het boeddhisme de [[12 ayatana]] genoemd. Samen met het bijbehorende [[bewustzijn]] (bijv. [[oogbewustzijn]], [[oorbewustzijn]], enz.) faciliteren ze het proces van waarneming: