Phassa

Het Boeddhistisch woordenboek

Overzicht van alle boeddhistische termen

In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.

Vipassana meditatie retraite op Ekãyano

Boeddhistische Pelgrimage (India/Nepal)

Phassa

De boeddhistische term phassa (Pali, Sanskriet: sparśa) betekent contact (aanraking). Het verwijst naar het moment waarop een zintuigpoort (oog, oor, neus, tong, lichaam en geest), een zintuiglijk object (zoals een vorm, geluid, geur, smaak, gevoel of gedachte) en het bijbehorende zintuigbewustzijn (bijvoorbeeld oogbewustzijn) samenkomen. Dit contact is een cruciale schakel in het proces van waarneming en speelt een centrale rol in de boeddhistische psychologie, met name in de leer van de Twaalf Schakels van Afhankelijk Ontstaan (paticcasamuppada).

De 5 Kandha's (bewustzijnstypen)
Vorm (Rüpa) 1e Kandha	Bewustzijn (Viññana) 2e Kandha	Contact (Phassa)	Gevoel (Vedanã) 3e Kandha	Perceptie (Sañña) 4e Kandha	Oordeel (Sankhara) 5e Kandha
ogen	oogbewustzijn	oogcontact	- aangenaam - onaangenaam - neutraal	object	de hieruit voortkomende handeling
oren	oorbewustzijn	oorcontact		geluid
tong	tongbewustzijn	tongcontact		smaak
neus	neusbewustzijn	neuscontact		geur
tastzin	tastzinbewustzijn	tastzincontact		voelen
geest	gevoelbewustzijn	geestcontact		mentaal

Phassa is de zesde schakel in deze keten en vormt de basis voor het ontstaan van gevoel (vedanā), begeerte (tanhā) en verder lijden (dukkha). Het is niet slechts fysiek contact, maar ook mentaal, zoals het moment waarop de geest in aanraking komt met een object via de zes zintuigen. Phassa is neutraal van aard, maar de manier waarop de geest reageert op dit contact (met gehechtheid, afkeer of onwetendheid) bepaalt de karmische gevolgen.

In de praktijk wordt phassa in mindfulness en meditatie onderzocht om inzicht te krijgen in hoe waarnemingen en reacties ontstaan, en om zo de cyclus van lijden te doorbreken.