Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk | Mail.png | WA-logo.png | Abonneer op onze Nieuwsbrief

Voelen

Uit dharma-lotus.nl
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het Boeddhistisch woordenboek

In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.

Voelen

Voelen is datgene wat ervaren wordt door het tastzinbewustzijn. Voor een bewuste tastzinwaarneming zijn nodig:

  • lichaamsgevoeligheid
  • een tastbaar object
  • vorm
  • aandacht

De tastzin is het zintuig en het tastzinbewustzijn is de gewaarwording van het object. Als aan bovenstaande voorwaarden wordt voldaan, is er tastzincontact met als kenmerk: voelen.

Het voelen is het aanraakbare object, maar is niet een ding, persoon of concept zoals we dat conventioneel denken. Zo kunnen we huid voelen, maar niet de facia of bloed in en onder deze huid, laat staan de celinhoud waaruit de huid opgebouwd is en al helemaal niet de wisselwerking van de huid met de aarde, lucht, zonlicht, temperatuur en andere omgevingsfactoren die allemaal invloed hebben op de huid. Het zichtbare object is impermanent (anicca), lijdt aan verandering en heeft geen blijvend zelf (anatta). Het ontstaat en verandert in een oogwenk.

Het is niet een geheel object zoals in alledaagse waarneming; wat we "voelen" als een persoon of ding is in werkelijkheid onderdeel van andere objecten met meerdere smaken. Concepten (zoals de huid) zijn geen ultieme objecten, maar ontstaan later via het denkproces. Alle objecten zijn afhankelijk ontstaan en leeg van een inherent zelf.

De 5 bewustzijnstypen

De 5 Kandha's (bewustzijnstypen)
Vorm
(Rüpa)
1e Kandha
Bewustzijn
(Viññana)
2e Kandha
Contact
(Phassa)
Gevoel
(Vedanã)
3e Kandha
Perceptie
(Sañña)
4e Kandha
Oordeel
(Sankhara)
5e Kandha
ogen oogbewustzijn oogcontact - aangenaam
- onaangenaam
- neutraal
object de hieruit
voortkomende
handeling
oren oorbewustzijn oorcontact geluid
tong tongbewustzijn tongcontact smaak
neus neusbewustzijn neuscontact geur
tastzin tastzinbewustzijn tastzincontact voelen
geest gevoelbewustzijn geestcontact mentaal