|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
6 variabele mentale factoren
De Boeddhistische opsommingen
In de boeddhistische filosofie (de Dharma) komen veel opsommingen voor, zoals de 4 edele waarheden of de 3 bronnen van lijden. In de tijd van Gautama de Boeddha (ca. 563–483 v.Chr.) was bijna iedereen analfabeet; deze lijsten maakten de leer makkelijker uit te leggen en te onthouden.
De kern van de filosofie is door de eeuwen heen nauwelijks veranderd, en deze opsommingen vormen nog steeds de structuur (“kapstok”) van de leer. In lessen en lezingen wordt er vaak naar verwezen. Op deze wiki vind je een aparte categorie met de meest voorkomende opsommingen. Een voorbeeld daarvan is de onderstaande...
De 6 Variabele Mentale factoren
De variabele mentale factoren zijn de “flexibele” mentale factoren die in heel veel verschillende soorten bewustzijn een rol spelen, maar niet per se in elk moment aanwezig zijn. Ze zijn moreel neutraal van zichzelf en krijgen hun kleur (heilzaam of onheilzaam) door de andere aanwezige mentale factoren.
| Naam (Pali) | Naam (Nederlands) | Betekenis | Aanwezigheid |
|---|---|---|---|
| Vitakka | beginnende aandacht | de geest richten op een object (zoals bij het begin van concentratie of denken) | soms |
| Vicāra | aanhoudende aandacht | het object vasthouden en erover “bewegen” (komt bijna altijd samen met vitakka) | |
| Adhimokkha | beslistheid | geen twijfel of aarzeling ten aanzien van het object | |
| Viriya | doorzettingsvermogen | mentale en lichamelijke moeite leveren | |
| Pīti | verrukking | kippenvel, tintelingen, enthousiasme bij heilzame of concentratie-staten | |
| Chanda | zuiver verlangen | het gezonde verlangen om iets heilzaams te bereiken (geen begeerte) |