Sjabloon:Tabel: heilzaam mentale factoren
De heilzame mentale factoren
In de Abhidhamma van het theravada boeddhisme zijn er 25 heilzame mentale factoren. Dit zijn de mooie, zuivere kwaliteiten van de geest die altijd ontstaan zodra een gedachte, woord of daad moreel goed (kusala) is. Ze vormen als het ware het “recept” van een goede geestestoestand. Zodra je iets goeds denkt, zegt of doet, kleuren deze één of meerdere van deze 25 mentale factoren je geest helder en zuiver. Ze zijn het directe tegengif voor de Onheilzame mentale factoren en de basis voor alle vooruitgang op het pad naar verlichtinh.
| Naam (Pali) | Naam (Nederlands) | Aanwezigheid |
|---|---|---|
| Saddhā | vertrouwen | Altijd |
| Hiri | morele schaamte | |
| Ottappa | morele vrees | |
| Alobha | niet-hebzucht, vrijgevigheid | |
| Adosa | niet-haat, vriendelijkheid | |
| Tatramajjhattatā | gelijkmoedigheid | |
| Passaddhi | kalmte | |
| Lahutā | lichtheid | |
| Mudutā | buigzaamheid | |
| Kammaññatā | plooibaarheid | |
| Pāguññatā | vaardigheid | |
| Ujukatā (kāya & citta) | rechtheid | |
| Sammā-vācā | juiste spraak | soms |
| Sammā-kammanta | juist handelen | |
| Sammā-ājīva | juist levensonderhoud | |
| Karuṇā | compassie | |
| Muditā | medevreugde | |
| Paññindriya | wijsheid, inzicht |