Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk | Mail.png | WA-logo.png | Abonneer op onze Nieuwsbrief

Sjabloon:Tabel: Cognitieve proces

Uit dharma-lotus.nl
Versie door Admin (overleg | bijdragen) op 23 dec 2025 om 04:45
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Plaats in het Cognitieve Proces

  1. verstoring van de levenscontinuüm: de rusttoestand van de geest wordt verstoord
  2. onderbreking van de levenscontinuüm: de rust wordt onderbroken
  3. perceptueel bewustzijn: het zintuigbewustzijn registreert het object (bijv. oogbewustzijn ziet een kleur)
  4. ontvangend bewustzijn: ontvangt de indruk
  5. onderzoekend bewustzijn: onderzoekt de indruk
  6. bepalend bewustzijn: bepaalt het object en schakelt over naar de mentale deur
  7. Javana bewustzijn: hier ontstaat reactie: heilzaam, onheilzaam of functioneel. Dit is waar nieuw karma gevormd kan worden
  8. registrerend bewustzijn: eventueel nasmaak van de indruk
  9. terug naar levenscontinuüm
Stap in het Proces Pali-term Functie Type bewustzijn Morele aard / Opmerking
rusttoestand Bhavaṅga-citta Levenscontinuüm; de rust tussen processen resultant bewustzijn rijping van wedergeboorte-karma
verstoring Bhavaṅga-calana trilling door komst object resultant bewustzijn
onderbreking van processen Bhavaṅga-upaccheda volledige onderbreking van de rust resultant bewustzijn
perceptueel bewustzijn Pañca-viññāṇa registreren object middels zintuigpoorten resultant bewustzijn 5 soorten perceptueel bewustzijn,
1 per zintuig
ontvangend bewustzijn Sampaṭicchana ontvangen van het object resultant bewustzijn heilzaam of onheilzaam
onderzoekend bewustzijn Santīraṇa onderzoeken van het object resultant bewustzijn 3 soorten (volgens gevoel)
bepalend bewustzijn Voṭṭhapana bepalen van het object resultant of functioneel bewustzijn brug naar mentale verwerking
Javana bewustzijn Javana impulsieve reactie; karma-vormend heilzaam, onheilzaam of functioneel bewustzijn kern van morele keuze
registrerend bewustzijn Tadārammaṇa registratie van object resultant bewustzijn alleen bij sterke objecten