Resultant bewustzijn

Overzicht van alle boeddhistische onderwerpen

Vipassana meditatie retraite op Ekãyano

Boeddhistische Pelgrimage (India/Nepal)

In het boeddhisme, en dan met name het Theravada-boeddhisme is Resultaat bewustzijn (Resultaat bewustzijn) (vipāka citta) een belangrijke categorie binnen de analyse van de geest. Het verwijst naar bewustzijnsmomenten die het directe resultaat zijn van eerder gecreëerd karma, heilzaam of onheilzaam. Deze momenten zijn neutraal van aard: ze zijn noch moreel goed, noch slecht, maar slechts de rijping van eerdere intenties.

Bij Vipassana meditatie gaat het deels om inzicht te krijgen in de verschillende processen in het lichaam. Het begrijpen van resultant-bewustzijn geeft een diep begrip van hoe karma werkt en waarom ervaringen ontstaan. Het toont aan dat veel van wat we meemaken, prettig, pijnlijk of neutraal, niet toevallig is, maar het gevolg van eerdere daden.

Kenmerken Resultant bewustzijn

Resultant-bewustzijn ontstaat als rijping van eerder karma. Het is het moment waarop de vrucht van een heilzame of onheilzame daad ervaren wordt. Kenmerkend voor resultant-bewustzijn:

• het is altijd neutraal: het creëert geen nieuw kamma en heeft geen morele lading
• het kan prettig, pijnlijk of gelijkmoedig voelen, afhankelijk van de oorspronkelijke daad
• het vormt het grootste deel van onze zintuiglijke ervaringen: zien, horen, ruiken, proeven, tasten en veel mentale indrukken
• het is werelds; er bestaat geen bovenwerelds resultant-bewustzijn
• resultant-bewustzijn toont de werking van oorzaak en gevolg: eerdere intenties rijpen op het juiste moment, onder de juiste voorwaarden

Voorbeelden uit het Dagelijks Leven

• het zien van een prachtige zonsondergang is heilzaam resultant bewustzijn
• een pijnlijke steek voelen is onheilzaam resultant bewustzijn
• een neutrale gedachte die zomaar opkomt

Zelfs de basis zintuiglijke contacten (oog, oor, neus, tong, tastzin), zijn meestal resultant bewustzijn. Resultant-bewustzijn is essentieel om te begrijpen waarom vipassana-meditatie werkt: Door mindfulness observeren we deze momenten als veranderlijk, lijdend en zelfloos. We zien dat prettige resultaten niet blijvend zijn en niet tot ultiem geluk leiden, ze zijn nog steeds binnen samsara. Pijnlijke resultaten herinneren ons aan de noodzaak van zuivering.