Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk | Mail.png | WA-logo.png | Abonneer op onze Nieuwsbrief

Sati

Uit dharma-lotus.nl
Versie door Admin (overleg | bijdragen) op 21 nov 2025 om 02:42 (→‎Universeel mooie factoren)
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het Boeddhistisch woordenboek

In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.

Sati

Sati betekent 'opmerkzaamheid' en is één van de Universeel mooie factoren (Sobhana Cetasika), menselijke eigenschappen die we nodig hebben om de mentale vergiften (blokkades) op te kunnen lossen middels meditatie en mindfulness.

Zoals reeds gezegd is mindfulness is naast meditatie een zeer belangrijke techniek om juiste inzichten te verwerven en mentale vergiften los te laten. Ãnãpãnasati is de pali-term voor mindfulness en beschrijft het neutraal observeren van de ademhaling. Het wordt ook wel eens vertaald als "opmerkzaamheid van de geest" en wordt opgedeeld in de 'vier grondslagen voor opmerkzaamheid' (satipatthãnã):

  • opmerkzaamheid met betrekking op het lichaam
  • opmerkzaamheid met betrekking tot gevoelens
  • opmerkzaamheid met betrekking tot de geest
  • opmerkzaamheid tot objecten van de geest

Zolang je opmerkzaam bent is er een grote mate van concentratie. Concentratie is samen met neutraliteit en observatie een voorwaarde om met meditatie te kunnen beginnen en wordt als zodanig beschreven in het 8-voudige pad. Naast concentratie is opmerkzaamheid ook aandacht voor het nu. Kijken naar gisteren of morgen is afdwalen en dromen. De karakteristiek van opmerkzaamheid is dan ook 'niet wankelen' (niet afdwalen, niet afgeleid zijn).

Universeel mooie factoren

Alle Universeel mooie factoren, met hun tegenpool en hun karakteristiek zijn:

Mooie factoren Tegenpool karakter
vertrouwen (zintuiglijk) twijfel geloof (in iets of iemand)
opmerkzaamheid afleiding en verwarring niet wankelen
morele schaamte onzuiverheid walging (voor onzuiverheid)
morele onbevreesdheid bevreesdheid bevreesdheid (voor onzuiverheid)
niet-verlangen verlangen afwezigheid (van verlangen)
niet-haat haat gebrek aan felheid en geen tegenstand bieden
neutraliteit van geest partijdigheid evenwicht (van bewustzijn en de mentale factoren)
sereniteit * rusteloosheid en wroeging het kalmeren van verstoringen
lichtheid * dufheid en traagheid het verminderen van zwaarte
buigzaamheid * onjuiste zienswijzen en hoogmoed het verminderen van stijfheid en rigiditeit
plooibaarheid * overige hindernissen (leidend tot starheid) tegengaan van starheid
vaardigheid * ziekte de gezondheid te verhogen
oprechtheid * schijnheiligheid en bedrog rechtschapenheid
* van de mentale factoren en van bewustzijn (Bron: Abhidhamma-pitaka (II, § 5)

Volledig artikel

Pijl.png lees meer over dit onderwerp op: Universeel mooie factoren