|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
14 onheilzame mentale factoren
De Boeddhistische opsommingen
In de boeddhistische filosofie (de Dharma) komen veel opsommingen voor, zoals de 4 edele waarheden of de 3 bronnen van lijden. In de tijd van Gautama de Boeddha (ca. 563–483 v.Chr.) was bijna iedereen analfabeet; deze lijsten maakten de leer makkelijker uit te leggen en te onthouden.
De kern van de filosofie is door de eeuwen heen nauwelijks veranderd, en deze opsommingen vormen nog steeds de structuur (“kapstok”) van de leer. In lessen en lezingen wordt er vaak naar verwezen. Op deze wiki vind je een aparte categorie met de meest voorkomende opsommingen. Een voorbeeld daarvan is de onderstaande...
De 14 onheilzame mentale factoren
In de Abhidhamma (theravada boeddhisme) worden de 14 mentale factoren altijd als onheilzaam (akusala) beschouwd. Ze ontstaan bij elke onheilzame bewustzijnstoestand en maken een daad moreel slecht. Deze 14 factoren zijn dus de “ingrediënten” van elke slechte daad. Vooral Ahirika en Anottappa zijn cruciaal: zonder schaamte en zonder geweten doe je alles.
| Factor | Betekenis | aanwezigheid |
|---|---|---|
| Moha | onwetendheid, verwarring, niet zien van de werkelijkheid | altijd |
| Ahirika | geen schaamte om kwaad te doen | |
| Anottappa | geen angst voor de gevolgen van kwaad | |
| Uddhacca | rusteloosheid, opwinding van de geest | |
| Lobha | hebzucht, gehechtheid, begeerte | soms |
| Diṭṭhi | onjuiste zienswijze (vooral eeuwigheids- of vernietigingsvisie) | |
| Māna | hoogmoed, verwaandheid | |
| Dosa | haat, aversie, boosheid | |
| Issā | afgunst | |
| Macchariya | gierigheid, niet willen delen | |
| Kukkucca | wroeging, piekeren over wat je gedaan of nagelaten hebt | |
| Thīna | traagheid van geest | |
| Middha | traagheid van lichaam/energie | |
| Vicikicchā | twijfel, besluiteloosheid, vooral over de Dhamma |