Karma: verschil tussen versies

510 bytes toegevoegd ,  28 nov 2025 11:45
geen bewerkingssamenvatting
(Created page with "{{Sjabloon:Boeddhistische dharma}} Het woord kamma (Pali) betekent letterlijk 'handeling' of 'daad' maar in tegenstelling tot de Hindoeïstische filosofie is het geen lot of straf. Gautama de Boeddha zei erover: "Wat ik kamma noem, monniken, is de intentie, want nadat we besluiten, voeren we een fysieke, verbale of mentale handeling uit." (Pali-canon: Anguttara Nikãya 6:63, iii, 415) De wet-van-karma is een organisch proces van oorzaak-en-gevolg...")
 
Geen bewerkingssamenvatting
 
(10 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{Sjabloon:Boeddhistische dharma}}
{{#seo:
|title=Karma. Alle informatie over de boeddhisme dharma.
|titlemode=append
|keywords=boeddhisme, boeddha, boeddhistisch, Dharma, Pali-canon, Gautama, boeddhist, waarheden, soetra, sutta, Dhamma, meditatie, inzicht, Ivar Mol, Dharma-Lotus, mindfulness, India, Nepal
|description=Uitgebreide uitleg over de boeddhistische filosofie, de Dharma en de Pali-canon in het bijzonder.
}}
{{boeddhisme}}
Het woord kamma ([[Pali]]) betekent letterlijk 'handeling' of 'daad' maar in tegenstelling tot de Hindoeïstische filosofie is het geen lot of straf. [[Gautama de Boeddha]] zei erover:
Het woord kamma ([[Pali]]) betekent letterlijk 'handeling' of 'daad' maar in tegenstelling tot de Hindoeïstische filosofie is het geen lot of straf. [[Gautama de Boeddha]] zei erover:


Regel 7: Regel 13:
De wet-van-karma is een organisch proces van [[oorzaak-en-gevolg]]. Als je een steen omhoog gooit weet je dat deze steen ooit weer naar beneden zal gaan en ergens terechtkomen. Waar de steen precies neerkomt en welke zijde van de steen de grond als eerste aanraakt en welke kant de steen vervolgens oprolt is niet bekend en daar is ook nauwelijks sturing aan te geven. Dit is allemaal afhankelijk van de omstandigheden van dat moment. Dat de steen bij het neerkomen schade creëert (aan objecten of aan de steen zelf) is soms van te voren te verwachten maar soms ook niet.  
De wet-van-karma is een organisch proces van [[oorzaak-en-gevolg]]. Als je een steen omhoog gooit weet je dat deze steen ooit weer naar beneden zal gaan en ergens terechtkomen. Waar de steen precies neerkomt en welke zijde van de steen de grond als eerste aanraakt en welke kant de steen vervolgens oprolt is niet bekend en daar is ook nauwelijks sturing aan te geven. Dit is allemaal afhankelijk van de omstandigheden van dat moment. Dat de steen bij het neerkomen schade creëert (aan objecten of aan de steen zelf) is soms van te voren te verwachten maar soms ook niet.  


Binnen de [[boeddhisme | boeddhistische]] filosofie wordt karma uitgeschreven in 4 vormen (kammacatukka, letterlijk: de viervoudige verdeling van kamma) wat elk een analysemethode is om karma te omschrijven. Zodoende ontstaan er 16 (4x4) typen aan karma.
Binnen de [[boeddhisme | boeddhistische]] filosofie wordt karma uitgeschreven in 4 vormen (kammacatukka, letterlijk: de viervoudige verdeling van kamma) wat elk een viervoudige analysemethode is om karma te omschrijven. Zodoende ontstaan er 16 (4x4) typen aan karma.
   
   
==Karma, op grond van functie==
==Karma, op grond van functie==
Regel 13: Regel 19:


===productief karma (janaka)===
===productief karma (janaka)===
Productief karma kan heilzaam en onheilzaam zijn en heeft een hele duidelijke uitwerking op het fysieke lichaam. Op het moment van conceptie veroorzaakt het productieve karma het wedergeboorteverbindende bewustzijn en de uit karma ontstane fysieke vormen van het lichaam. Tijdens het verdere leven bepaald productief karma duidelijke fysieke kenmerken.
Productief karma kan heilzaam en onheilzaam zijn en heeft een hele duidelijke uitwerking op het fysieke lichaam. Op het moment van conceptie veroorzaakt het productieve karma het [[wedergeboorte|wedergeboorteverbindende]] bewustzijn en de uit karma ontstane fysieke vormen van het lichaam. Tijdens het verdere leven bepaald productief karma duidelijke fysieke kenmerken.


===ondersteunend karma (upatthambaka)===
===ondersteunend karma (upatthambaka)===
Regel 42: Regel 48:


===nabij-de-dood karma (ãsanna)===
===nabij-de-dood karma (ãsanna)===
In de boeddhistische filosofie bepaald moment 1 onze gemoedstoestand en in moment 2 intentie vanwaar het handelen en de gedachte plaatsheeft in moment 3. De intentie is karma en het handelen is karmisch bepaald en dit heeft gevolgen. Als dit vlak voor het het overlijden plaatsheeft kunnen deze gevolgen niet meer in dit leven plaatshebben en omdat ze een uitwerking moeten hebben, zullen ze uit gaan werken in het volgende leven. Het karma vlak voor het overlijden bepaald dus sterk waar het volgende leven plaatsvindt.
In de boeddhistische filosofie bepaald moment 1 onze gemoedstoestand en in moment 2 de intentie vanwaar het handelen en de gedachte plaatsheeft in moment 3. De intentie is karma en het handelen is karmisch bepaald en dit heeft gevolgen. Als dit vlak voor het het overlijden plaatsheeft kunnen deze gevolgen niet meer in dit leven plaatshebben en omdat ze een uitwerking moeten hebben, zullen ze uit gaan werken in het volgende leven. Het karma vlak voor het overlijden bepaald dus sterk waar het volgende leven plaatsvindt.
Ook hier is het belangrijk te beseffen dat karma niet perse de optelsom is van al het handelen in het verleden:
Ook hier is het belangrijk te beseffen dat karma niet perse de optelsom is van al het handelen in het verleden:


Regel 55: Regel 61:
Bij afwezigheid van zwaarwegend en nabij-de-dood karma geldt gewoonte karma als wedergeboorten-veroorzakend.
Bij afwezigheid van zwaarwegend en nabij-de-dood karma geldt gewoonte karma als wedergeboorten-veroorzakend.


===reserve karma===
===reserve karma (katattã)===
Katattã is al het overige karma dat niet onder de voorgaande 3 categorieën valt en krachtig genoeg is om wedergeboorten-veroorzakend te zijn.
Katattã is al het overige karma dat niet onder de voorgaande 3 categorieën valt en krachtig genoeg is om wedergeboorten-veroorzakend te zijn.
 
==Karma op grond van de tijd van tot rijping komen==
==Karma op grond van de tijd van tot rijping komen==
Afhankelijk van het type karma heeft het zijn effect in dit leven of pas in een volgend leven. Karma kan, maar hoeft niet productief  te worden. Bij de afwezigheid van de geschikte voorwaarden kan een karmische lijn er wel zijn maar nooit uitwerking hebben. Andersoortig karma zal altijd ooit een keer zijn uitwerking hebben.
Afhankelijk van het type karma heeft het zijn effect in dit leven of pas in een volgend leven. Karma kan, maar hoeft niet productief  te worden. Bij de afwezigheid van de geschikte voorwaarden kan een karmische lijn er wel zijn maar nooit uitwerking hebben. Andersoortig karma zal altijd ooit een keer zijn uitwerking hebben.
Regel 65: Regel 71:


===later effectief karma (upapajjavedanïya)===
===later effectief karma (upapajjavedanïya)===
Dit karma heeft zijn effect in het leven na deze en ook alleen maar in dat leven. Het is dus sterk wedergeboorten-veroorzakend zoals zwaarwegend en nabij-de-dood karma. De intentie toen aanwezig zorgde voor een duidelijke wedergeboorte en in dat volgende leven zijn er nieuwe mogelijkheden om andere intenties te ontwikkelen die op hun beurt weer wedergeboorten-veroorzakend zijn. Zodoende heeft 'lang effectief karma' een invloed op het volgende leven en alleen in dat leven. Ook hier geldt dat de voorwaarden in het komende leven aanwezig moeten zijn om dit karma tot rijping te brengen. Zijn deze er niet dan verwordt dit tot 'uitgewerkt karma'.
Dit karma heeft zijn effect in het leven na deze en ook alleen maar in dat leven. Het is dus sterk wedergeboorten-veroorzakend zoals zwaarwegend en nabij-de-dood karma. De intentie toen aanwezig zorgde voor een duidelijke wedergeboorte en in dat volgende leven zijn er nieuwe mogelijkheden om andere intenties te ontwikkelen die op hun beurt weer wedergeboorten-veroorzakend zijn. Zodoende heeft 'later effectief karma' een invloed op het volgende leven en alleen in dat leven. Ook hier geldt dat de voorwaarden in het komende leven aanwezig moeten zijn om dit karma tot rijping te brengen. Zijn deze er niet dan verwordt dit tot 'uitgewerkt karma'.


===onbepaald effectief karma (aparãpariyavedanïya)===
===onbepaald effectief karma (aparãpariyavedanïya)===
Regel 98: Regel 104:


===heilzaam karma in de fijnstoffelijke sfeer===
===heilzaam karma in de fijnstoffelijke sfeer===
heilzaam karma in de fijnstoffelijke sfeer is zuiver mentaal handelen en bestaat uit [[inzicht-meditatie]] op basis van het onderscheid tussen de [[jhana-factoren]]:
heilzaam karma in de fijnstoffelijke sfeer is zuiver mentaal handelen en bestaat uit [[Vipassana|inzicht-meditatie]] op basis van het onderscheid tussen de [[Jhana|jhana-factoren]]:


*1e [[jhãna]] factor: beginnende gerichte aandacht (vitakka); het vermogen om een object waar te nemen. Beginnende aandacht onderdrukt de hindernis van traagheid en sufheid.
*1e [[jhãna]] factor: beginnende gerichte aandacht (vitakka); het vermogen om een object waar te nemen. Beginnende aandacht onderdrukt de hindernis van traagheid en sufheid.
Regel 108: Regel 114:
===heilzaam karma in de onstoffelijke sfeer===
===heilzaam karma in de onstoffelijke sfeer===
Heilzaam karma in de onstoffelijke sfeer is eveneens zuiver mentaal handelen en bestaat uit inzichtmeditatie op basis van het onderscheid in object.
Heilzaam karma in de onstoffelijke sfeer is eveneens zuiver mentaal handelen en bestaat uit inzichtmeditatie op basis van het onderscheid in object.
==Uitleg Karma op film==
<youtube service="youtube">https://youtu.be/P5F8VbfQ0qo"</youtube>




[[categorie: boeddhistische dharma]]
[[Categorie: Boeddhisme]]