Wedergeboorte: verschil tussen versies

1.971 bytes toegevoegd ,  30 aug 2025 11:31
 
(17 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
{{#seo:
|title=Wedergeboorte volgens het Boeddhisme
|titlemode=append
|keywords=herboren, wedergeboorte, geboorte, reincarnatie, reïncarnatie, ziel, geest, zielsverhuizing, Boeddhisme, Boeddha, historische, dharma, mediteren, Mahayana, tibetaans, meditatie, goden, India, Nepal, Tibet.
|description=Boeddhisten geloven niet in een Ik, Ziel of Geest, dus wat wordt wedergeboren? Een uitleg.
}}
[[File:Reincarnation AS.jpg|thumb|350px|Wedergeboorte is grotendeels de beïnvloeding die je Nu hebt op anderen]]
{{Boeddhisme}}
{{Boeddhisme}}
Het concept van '''wedergeboorte''' is een fundamentele leerstelling in het [[boeddhisme]], samen met andere concepten zoals [[karma|kamma]] en [[afhankelijk ontstaan]]. Alle [[Stromingen binnen het boeddhisme|tradities binnen het boeddhisme]] beschouwen het als een belangrijk aspect van de [[Dharma|boeddhistische leer]]. In feite is het uiteindelijke doel van de meeste praktiserende boeddhisten het pad te volgen om te ontsnappen aan de terugkerende cyclus van wedergeboorte en dood ([[samsara]]) . Het concept van reïncarnatie bestaat ook in andere religies, vooral in het Oosten, en heerste al vóór de [[verlichting]] van [[Gautama de Boeddha]] in [[Het Boeddhisme in India|Noord-India]] in de 6e eeuw voor Christus.
Het concept van '''wedergeboorte''' is een fundamentele leerstelling in het [[boeddhisme]], samen met andere concepten zoals [[karma|kamma]] en [[afhankelijk ontstaan]]. Alle [[Stromingen binnen het boeddhisme|tradities binnen het boeddhisme]] beschouwen het als een belangrijk aspect van de [[Dharma|boeddhistische leer]]. In feite is het uiteindelijke doel van de meeste praktiserende boeddhisten het pad te volgen om te ontsnappen aan de terugkerende cyclus van wedergeboorte en dood ([[samsara]]) . Het concept van reïncarnatie bestaat ook in andere religies, vooral in het Oosten, en heerste al vóór de [[verlichting]] van [[Gautama de Boeddha]] in [[Het Boeddhisme in India|Noord-India]] in de 6e eeuw voor Christus.
Regel 5: Regel 12:


In tegenstelling tot reïncarnatie houdt wedergeboorte niet de transmigratie in van een eeuwige ziel van het ene leven naar het andere. Volgens de boeddhistische leer zijn de fysieke en mentale aspecten van een wezen onderling afhankelijk en worden alle mentale activiteiten bepaald door de objecten die worden ontvangen via de [[6 bewustzijnstypen|zes zintuiglijke vermogens]] van oog, oor, neus, tong, lichaam en geest. Het Pali-woord voor wedergeboorte, "Punabbhava", betekent 'opnieuw worden', maar het concept wordt in boeddhistische geschriften over het algemeen 'wedergeboorte' genoemd. In tegenstelling tot reïncarnatie, waarbij een blijvende entiteit, de 'ziel', na de dood van het ene lichaam naar het andere overgaat,
In tegenstelling tot reïncarnatie houdt wedergeboorte niet de transmigratie in van een eeuwige ziel van het ene leven naar het andere. Volgens de boeddhistische leer zijn de fysieke en mentale aspecten van een wezen onderling afhankelijk en worden alle mentale activiteiten bepaald door de objecten die worden ontvangen via de [[6 bewustzijnstypen|zes zintuiglijke vermogens]] van oog, oor, neus, tong, lichaam en geest. Het Pali-woord voor wedergeboorte, "Punabbhava", betekent 'opnieuw worden', maar het concept wordt in boeddhistische geschriften over het algemeen 'wedergeboorte' genoemd. In tegenstelling tot reïncarnatie, waarbij een blijvende entiteit, de 'ziel', na de dood van het ene lichaam naar het andere overgaat,
===Geen eeuwige Ziel, dus geen Reïncarnatie===


Boeddhisten geloven niet in een onveranderlijke en eeuwige entiteit die de ziel of het zelf wordt genoemd. In het boeddhisme wordt het geloof in een permanente en onafhankelijke entiteit, de ziel of het zelf genaamd, louter beschouwd als een waanidee of een illusie gecreëerd door de geest. Dit geloof kan leiden tot [[mentale vergiften|mentale verontreinigingen]] zoals begeerte, kwade wil, haat, egoïsme en verwaandheid. In plaats daarvan is er een terugkerende opeenvolging van [[bewustzijn|bewustzijnsstromen]] en elke eenheid van bewustzijn doorloopt drie stadia:
Boeddhisten geloven niet in een onveranderlijke en eeuwige entiteit die de ziel of het zelf wordt genoemd. In het boeddhisme wordt het geloof in een permanente en onafhankelijke entiteit, de ziel of het zelf genaamd, louter beschouwd als een waanidee of een illusie gecreëerd door de geest. Dit geloof kan leiden tot [[mentale vergiften|mentale verontreinigingen]] zoals begeerte, kwade wil, haat, egoïsme en verwaandheid. In plaats daarvan is er een terugkerende opeenvolging van [[bewustzijn|bewustzijnsstromen]] en elke eenheid van bewustzijn doorloopt drie stadia:
Regel 10: Regel 19:
* het ontstaat (uppada)
* het ontstaat (uppada)
* het houdt enige tijd aan (tithi)
* het houdt enige tijd aan (tithi)
* het houdt op (bhanga)
* het houdt op en gaat over in een volgend ontstaan, etc... (bhanga)


Allemaal in een heel kort moment, alleen om te worden gevolgd door de oorsprong van een andere eenheid van bewustzijn. Bij het stoppen van een eenheid van bewustzijn zal het zijn kammische energie doorgeven aan de volgende. De daaropvolgende bewustzijnseenheid is volledig nieuw en niet dezelfde als zijn voorganger. Het is echter ook niet volledig onafhankelijk van zijn voorganger, omdat het wordt geactiveerd en beïnvloed door de kammische energie van de vorige.
Allemaal in een heel kort moment, alleen om te worden gevolgd door de oorsprong van een andere eenheid van bewustzijn. Bij het stoppen van een eenheid van [[bewustzijn]] zal het zijn [[karma|kammische]] energie doorgeven aan de volgende. De daaropvolgende bewustzijnseenheid is volledig nieuw en niet dezelfde als zijn voorganger. Het is echter ook niet volledig onafhankelijk van zijn voorganger, omdat het wordt geactiveerd en beïnvloed door de kammische energie van de vorige.


Het proces van geboorte en dood vindt dus van moment tot moment gedurende iemands leven plaats zonder betrokkenheid van een blijvende entiteit die de ziel of het zelf wordt genoemd. Er wordt gezegd dat de terugkerende stroom van bewustzijn doorgaat tussen het einde van het ene levensproces (de dood van het ene leven zoals wij dat kennen) en het begin van een ander levensproces (de geboorte van het ene leven zoals wij dat kennen). Afgezien van dit continue proces is er geen ziel of permanent zelf dat van het ene leven naar het andere overgaat. Het pasgeboren wezen in het volgende leven is beschreven als noch dezelfde persoon, noch een andere persoon.
Het proces van geboorte en dood vindt dus van moment tot moment gedurende iemands leven plaats zonder betrokkenheid van een blijvende entiteit die de ziel of het zelf wordt genoemd. Er wordt gezegd dat de terugkerende stroom van bewustzijn doorgaat tussen het einde van het ene levensproces (de dood van het ene leven zoals wij dat kennen) en het begin van een ander levensproces (de geboorte van het ene leven zoals wij dat kennen). Afgezien van dit continue proces is er geen ziel of permanent zelf dat van het ene leven naar het andere overgaat. Het pasgeboren wezen in het volgende leven is beschreven als noch dezelfde persoon, noch een andere persoon.
Regel 22: Regel 31:
* Wanneer een biljartbal een andere raakt, worden de kracht, snelheid en richting van de tweede bal bepaald door de eerste bal, maar er gaat geen substantie over van de eerste bal naar de tweede.
* Wanneer een biljartbal een andere raakt, worden de kracht, snelheid en richting van de tweede bal bepaald door de eerste bal, maar er gaat geen substantie over van de eerste bal naar de tweede.
* Wanneer een mens door de verschillende levensfasen gaat, van kindertijd, jeugd en volwassenheid tot ouderdom, wordt elke fase via een continu proces bepaald door de vorige fase. Men kan echter niet zeggen dat de volwassene dezelfde persoon is als het kind of een andere persoon dan het kind.
* Wanneer een mens door de verschillende levensfasen gaat, van kindertijd, jeugd en volwassenheid tot ouderdom, wordt elke fase via een continu proces bepaald door de vorige fase. Men kan echter niet zeggen dat de volwassene dezelfde persoon is als het kind of een andere persoon dan het kind.
==Wedergeboorte in het Nu==
Bij reïncarnatie en wedergeboorte wordt vaak gedacht aan het leven nu, en het volgende leven. Voor boeddhisten ligt wedergeboorte veel meer in het moment Nu dan in de toekomst omdat wedergeboorte ook beïnvloeding is. Op elk moment van de dag kan je een ander, bewust of onbewust, beïnvloeden. Zodra je iemand beïnvloed ben je (deels) in de ander gereïncarneerd. Daarom is het zo belangrijk het [[8-voudige pad]] te beoefenen en [[mindfulness|mindful]] te zijn zodat je beïnvloeding zo positief is.


==De 3 grote waarheden==
==De 3 grote waarheden==


* Alles wat materie of een situatie is, is afhankelijk omdat alles meerdere oorzaken heeft en meerdere gevolgen
* Alles wat materie of een situatie is, is [[afhankelijk ontstaan|afhankelijk]] omdat alles meerdere oorzaken heeft en meerdere gevolgen
* Dit komt mede door de beinvloeding van buitenaf  
* Dit komt mede door de beïnvloeding van buitenaf  
* daardoor kunnen we niet spreken van een eenheid of individueel iets.
* daardoor kunnen we niet spreken van een eenheid of individueel iets.


[[3 grote waarheden|lees hier verder...]]
{{pijl}} [[3 grote waarheden]]


==De 5 Khanda's==
==De 5 Khanda's==
Regel 43: Regel 56:
In de [[Pali-canon|Anatta lakkhana sutta van de Samyutta Nikaya]] (verzameling van de Boeddha's verbonden verhandelingen), heeft de Boeddha aangetoond dat de vijf aggregaten die het psycho-fysieke complex vormen, geïdentificeerd als een persoon of individu, vergankelijk zijn en omdat ze vergankelijk zijn, zijn ze onbevredigend en onbevredigend. omdat ze vergankelijk en onbevredigend zijn, kan niet worden gezegd dat ze van iemand zijn of een blijvende essentie vormen in een levend wezen.
In de [[Pali-canon|Anatta lakkhana sutta van de Samyutta Nikaya]] (verzameling van de Boeddha's verbonden verhandelingen), heeft de Boeddha aangetoond dat de vijf aggregaten die het psycho-fysieke complex vormen, geïdentificeerd als een persoon of individu, vergankelijk zijn en omdat ze vergankelijk zijn, zijn ze onbevredigend en onbevredigend. omdat ze vergankelijk en onbevredigend zijn, kan niet worden gezegd dat ze van iemand zijn of een blijvende essentie vormen in een levend wezen.


[[5 khanda's|lees hier verder...]]
{{pijl}} [[5 khanda's]]


==De twee (onjuiste) opvattingen over overleven na de dood==
==De twee (onjuiste) opvattingen over overleven na de dood==
Regel 56: Regel 69:
Boeddha verwierp beide concepten omdat beide concepten duiden op het bestaan ​​van een blijvende entiteit of een zelf, tijdelijk of permanent. In plaats daarvan koos Boeddha het middenpad waarin het proces van wedergeboorte plaatsvindt afhankelijk van de natuurlijke [[Karma|wet van oorzaak en gevolg]] (karma) en [[afhankelijk ontstaan]] ​​(paticca samuppada) zonder de behoefte aan een blijvende en permanente entiteit genaamd zelf of ziel.
Boeddha verwierp beide concepten omdat beide concepten duiden op het bestaan ​​van een blijvende entiteit of een zelf, tijdelijk of permanent. In plaats daarvan koos Boeddha het middenpad waarin het proces van wedergeboorte plaatsvindt afhankelijk van de natuurlijke [[Karma|wet van oorzaak en gevolg]] (karma) en [[afhankelijk ontstaan]] ​​(paticca samuppada) zonder de behoefte aan een blijvende en permanente entiteit genaamd zelf of ziel.


Omdat het concept van reïncarnatie al gangbaar was in oosterse religieuze sferen als gevolg van de leerstellingen van het hindoeïsme en het jaïnisme, is gepostuleerd dat de Boeddha tot op zekere hoogte door hen kan zijn beïnvloed en als gevolg daarvan het concept kan hebben opgenomen van wedergeboorte in Zijn leringen. Volgens de boeddhistische geschriften wordt echter aangenomen dat de Boeddha uit de eerste hand kennis van wedergeboorte opdeed door persoonlijke ervaring voordat hij dit aan de wereld bekendmaakte. Tijdens het proces van het bereiken van volledige [[verlichting]] in de nacht van de volle maan van de maand mei onder een Bodhiboom in [[BodhGaya]], zou de Boeddha drie speciale soorten opperste kennis hebben ontwikkeld die de kennis van wedergeboorte onthulden.
Omdat het concept van reïncarnatie al gangbaar was in oosterse religieuze sferen als gevolg van de leerstellingen van het hindoeïsme en het jaïnisme, is gepostuleerd dat de Boeddha tot op zekere hoogte door hen kan zijn beïnvloed en als gevolg daarvan het concept kan hebben opgenomen van wedergeboorte in Zijn leringen. Volgens de boeddhistische geschriften wordt echter aangenomen dat de Boeddha uit de eerste hand kennis van wedergeboorte opdeed door persoonlijke ervaring voordat hij dit aan de wereld bekendmaakte. Tijdens het proces van het bereiken van volledige [[verlichting]] in de nacht van de volle maan van de maand mei onder een Bodhiboom in [[Bodh-gaya]], zou de Boeddha drie speciale soorten opperste kennis hebben ontwikkeld die de kennis van wedergeboorte onthulden.


* Tijdens de eerste nachtwake ontwikkelde de Boeddha de allerhoogste kennis waardoor het mogelijk was zich de vorige levens te herinneren die de Boeddha had doorgemaakt tijdens de cyclus van geboorte en dood, inclusief details als namen, beroepen, enz. in elk vorig leven.
* Tijdens de eerste nachtwake ontwikkelde de Boeddha de allerhoogste kennis waardoor het mogelijk was zich de vorige levens te herinneren die de Boeddha had doorgemaakt tijdens de cyclus van geboorte en dood, inclusief details als namen, beroepen, enz. in elk vorig leven.
Regel 71: Regel 84:
* het [[8-voudige pad]] is de manier om uit dit lijden te geraken
* het [[8-voudige pad]] is de manier om uit dit lijden te geraken


[[4 edele waarheden|lees hier verder...]]
{{pijl}} [[4 edele waarheden]]


==het 8 voudige pad==
==het 8 voudige pad==
Regel 84: Regel 97:
* zuiver inzicht
* zuiver inzicht


[[8-voudige pad|lees hier verder...]]
{{pijl}} [[8-voudige pad]]


==Oorzaak wedergeboorte==
==Oorzaak wedergeboorte==
Regel 151: Regel 164:


* Wanneer een doodsteken, dat een vrijwillige handeling (kamma), een symbool van die handeling (kamma nimitta) of een teken dat het type volgende geboorte aangeeft ( gati nimitta ), in het bewustzijn verschijnt op het moment van overlijden, wordt het het object van het laatste gedachtemoment van iemands leven dat het doodsbewustzijn ( cuti citta ) wordt genoemd. De kamma-energie van de laatste bewustzijnsstroom van dit leven zal het eerste bewustzijn van het volgende leven beïnvloeden, de wedergeboorte of het opnieuw verbindende bewustzijn (patisandhi vinnana), resulterend in een nieuwe geboorte van het bestaan. Daarom is de kracht van kamma de belangrijkste factor die de aard van de volgende geboorte beïnvloedt en bepaalt.
* Wanneer een doodsteken, dat een vrijwillige handeling (kamma), een symbool van die handeling (kamma nimitta) of een teken dat het type volgende geboorte aangeeft ( gati nimitta ), in het bewustzijn verschijnt op het moment van overlijden, wordt het het object van het laatste gedachtemoment van iemands leven dat het doodsbewustzijn ( cuti citta ) wordt genoemd. De kamma-energie van de laatste bewustzijnsstroom van dit leven zal het eerste bewustzijn van het volgende leven beïnvloeden, de wedergeboorte of het opnieuw verbindende bewustzijn (patisandhi vinnana), resulterend in een nieuwe geboorte van het bestaan. Daarom is de kracht van kamma de belangrijkste factor die de aard van de volgende geboorte beïnvloedt en bepaalt.
==Aantal wedergeboortes op het pad van verlichting==
Het zal nu duidelijk zijn dat iemand die richting de verlichting gaat wedergeboortes doormaakt, zonder te reïncarneren. Afhankelijk van het stadia (verwezenlijking) van verlichting zal er een aantal wedergeboortes gaan plaatsvinden:
* 1e verwezenlijking: het pad van stroom-betreden (sotãpatti-maggacitta)
* 2e verwezenlijking: het pad van nog-eenmaal-terugkeren (sakadãgãmi-maggacitta)
* 3e verwezenlijking: het pad van niet-meer-terugkeren (anãgãmi-maggacitta)
* 4e verwezenlijking: het pad van arhatschap (arahatta-maggacitta)
In onderstaand schema is te zien wie [[mentale vergiften]] in welk stadia wordt losgelaten.
{{Tabel:mentale vergiften}}
{{pijl}} [[verlichting|de stadia van verlichting]]
==Uitleg op film==
<youtube service="youtube">https://youtu.be/44AkySmmrL8"</youtube>


==Bronnen==
==Bronnen==