|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Universele mentale factoren
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
De 7 universele mentale factoren
Deze 7 universele mentale factoren zijn in elk bewustzijnsmoment aanwezig, of je nu een verlichte bent of een seriemoordenaar. Zonder deze 7 universele mentale factoren kan geen enkel bewustzijnsmoment ontstaan.
| Naam (Pali) | Naam (Nederlands) | aanwezigheid |
|---|---|---|
| Phassa | contact tussen zintuig, object en bewustzijn | Altijd |
| Vedanā | gevoel (aangenaam, onaangenaam, neutraal) | |
| Saññā | waarneming/herkenning (herkennen van kleur, geluid, “dit is een auto”) | |
| Cetanā | wilskracht, intentie (de belangrijkste kammavormende factor) | |
| Ekaggatā | eenpuntigheid van geest (de concentratie-factor) | |
| Jīvitindriya | levenskracht (houdt het bewustzijn “levend”) | |
| Manasikāra | gerichte aandacht |
Deze universele mentale factoren zijn op hun beurt weer onderdeel van de mentale factoren:
Verschillende typen Mentale factoren
De Abhidhamma (het derde deel van de Pali-canon) telt precies 52 van deze mentale factoren (cetasika’s). Deze worden verdeeld in vier hoofdcategorieën:
| Categorie | Aantal Mentale factoren | Zijn deze altijd aanwezig | Voorbeeld |
|---|---|---|---|
| Universeel Mentale factoren (Sabba-citta-sādhāraṇa) |
7 | Ja, in élk bewustzijnsmoment | (phassa), gevoel (vedanā), waarneming (saññā), wil (cetanā) |
| Variabele Mentale factoren Pakinnaka |
6 | in de meeste, maar niet alle momenten | beginnende aandacht (vitakka), aanhoudende aandacht (vicāra), beslistheid (adhimokkha) |
| Onheilzame Mentale factoren (Akusala) |
14 | Alleen in onheilzame momenten | hebzucht (lobha), haat (dosa), onwetendheid (moha), trots (māna), onjuiste zienwijze (diṭṭhi) |
| Heilzaam Mentale factoren (Sobhana) |
25 | Alleen in heilzame momenten | Metta, compassie, medevreugde, wijsheid (paññā), vertrouwen (saddhā) |
Volledig artikel
lees meer over dit onderwerp op: mentale factoren