|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Amoha
Het Boeddhistisch woordenboek
In het boeddhisme worden veel termen uit het Pali of Sanskriet gebruikt. Sommige zijn onbekend en vertalen naar het Nederlands is vaak moeilijk, omdat bestaande woorden al een andere betekenis hebben. Op deze wiki vind je een woordenboek met de meest voorkomende boeddhistische termen (in Pali, Sanskriet of Nederlandse vertaling), inclusief uitleg. Vaak bevat een term ook een link naar een uitgebreider artikel.
Amoha
Amoha is in het boeddhisme de niet-onwetendheid, ofwel wijsheid en inzicht. Amoha is één van de 3 heilzame wortels die aan de basis liggen van alle goede, bevrijdende mentale staten. Het is de positieve tegenpool van onwetendheid| (moha), één van de 3e onheilzame wortels die de kern vormen van lijden en samsara.
De 3 kenmerken van bestaan
Amoha (Pali) betekent letterlijk “geen verwarring” of “geen delusie”. Het staat voor helder inzicht, juist begrip en wijsheid (paññā). Het is de mentale factor die de 3 kenmerken van bestaan goed inziet:
- veranderlijkheid (anicca): Alles wat bestaat is tijdelijk en onderhevig aan verandering. Niets blijft permanent hetzelfde; alle fenomenen ontstaan, bestaan even en vergaan uiteindelijk.
- lijden (dukkha): Omdat alles veranderlijk is, leidt gehechtheid aan fenomenen tot lijden. Zelfs plezierige ervaringen zijn onbevredigend, omdat ze niet blijvend zijn en niet volledig vervullen.
- niet-zelf (anatta): Er is geen blijvend, onafhankelijk zelf of essentie in personen of fenomenen. Wat wij als "zelf" beschouwen, is slechts een tijdelijke samenstelling van veranderlijke elementen (de 5 khanda's: vorm, gevoel, waarneming, mentale formaties, bewustzijn).
Amoha ontstaat wanneer de geest niet vertroebeld is door de fundamentele illusie van een blijvend, onafhankelijk “ik”. Onwetendheid verbergt de 3 kenmerken van bestaan; amoha onthult ze. Voorbeelden van amoha in actie:
- je ervaart een prettig gevoel, maar ziet direct: “Dit is veranderlijk en zal dus stoppen” → amoha voorkomt gehechtheid
- iemand beledigt je, maar je denkt: “Dit is slechts een geconditioneerd proces, geen vast ‘ik’ dat gekwetst wordt” → amoha verzwakt haat
- in meditatie zie je een gedachte opkomen en verdwijnen zonder eigenaar → amoha doorziet geen-zelf
Voor beoefenaars van Vipassana is het cultiveren van amoha de directe weg naar verlichting, omdat het de diepste oorzaak van lijden; onwetendheid, uitroeit. Amoha is één van de heilzame wortels:
| Aspect | Heilzaam bewustzijn | Onheilzaam bewustzijn |
|---|---|---|
| Wortels: | niet-hebzucht, niet-haat en niet-onwetendheid | hebzucht, haat, onwetendheid |
| Karma-resultaat: | geluk, goede wedergeboorte, vooruitgang op pad | Lijden, slechte wedergeboorte, versterking ketens |
| Gevoel: | prettig of gelijkmoedig | prettig (bij hebzucht), pijnlijk (bij haat), verward |
Deze wortels zijn altijd aanwezig (alle 3 of in paren) wanneer een bewustzijnsmoment heilzaam is. Amoha is daarbij de meest transformerende wortel: zonder amoha blijven alobha (niet-hebzucht) en adosa )niet-haat) vaak oppervlakkig of tijdelijk. Met amoha worden ze diepgaand en leiden ze tot echte vooruitgang op het pad.