|
Dharma-Lotus is een boeddhistische organisatie met 6 vestigingen in Nederland en een | retraitecentrum (Ekãyano) in Noord-Frankrijk |
 |  | Abonneer op onze Nieuwsbrief |
Werelds bewustzijn: verschil tussen versies
| (3 tussenliggende versies door dezelfde gebruiker niet weergegeven) | |||
| Regel 8: | Regel 8: | ||
==Werelds bewustzijn== | ==Werelds bewustzijn== | ||
In het [[boeddhisme]], en dan met name het [[theravada|Theravada boeddhisme]], vormt het '''Wereld bewustzijn''' ([[Pali]]: lokiya citta) de gehele stof van ons alledaagse mentale leven. Het is de arena waarin [[karma]] rijpt, onzuiverheden floreren en tegelijk het [[verlichting|pad naar bevrijding]] belopen kan worden. Door werelds bewustzijn grondig te begrijpen en te observeren, ontwikkelt de beoefenaar de [[wijsheid]] die uiteindelijk leidt tot [[bovenwerelds bewustzijn]] en nibbana. | |||
== | ==Kenmerken van het Werelds bewustzijn== | ||
Het Wereld bewustzijn verwijst naar alle [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die binnen de “wereld” (loka) plaatsvinden. Hiermee wordt de wereld van de [[ | Het Wereld bewustzijn verwijst naar alle [[bewustzijnsmoment|bewustzijnsmomenten]] die binnen de “wereld” (loka) plaatsvinden. Hiermee wordt de wereld van de [[khanda|5 kandha's]] (vorm, gevoel, waarneming, formaties en bewustzijn) bedoeld. Kenmerkend voor werelds bewustzijn is: | ||
* het heeft altijd een werelds object: | * het heeft altijd een werelds object: | ||
| Regel 19: | Regel 19: | ||
** een fijnstoffelijk object in jhāna-toestanden. | ** een fijnstoffelijk object in jhāna-toestanden. | ||
* het is altijd gebonden aan de [[3 kenmerken van bestaan]]: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta) | * het is altijd gebonden aan de [[3 kenmerken van bestaan]]: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta) | ||
* altijd gepaard gaat met [[mentale factoren]] die [[heilzaam]] (kusala), [[onheilzaam]] (akusala) of [[neutraal]] (abyākata) zijn | * altijd gepaard gaat met [[mentale factoren]] die [[heilzaam bewustzijn|heilzaam]] (kusala), [[onheilzaam bewustzijn|onheilzaam]] (akusala) of [[prana|neutraal]] (abyākata) zijn | ||
* onderhevig is aan de wet van [[karma]] | * onderhevig is aan de wet van [[karma]] | ||
Huidige versie van 20 dec 2025 om 06:28
Werelds bewustzijn
In het boeddhisme, en dan met name het Theravada boeddhisme, vormt het Wereld bewustzijn (Pali: lokiya citta) de gehele stof van ons alledaagse mentale leven. Het is de arena waarin karma rijpt, onzuiverheden floreren en tegelijk het pad naar bevrijding belopen kan worden. Door werelds bewustzijn grondig te begrijpen en te observeren, ontwikkelt de beoefenaar de wijsheid die uiteindelijk leidt tot bovenwerelds bewustzijn en nibbana.
Kenmerken van het Werelds bewustzijn
Het Wereld bewustzijn verwijst naar alle bewustzijnsmomenten die binnen de “wereld” (loka) plaatsvinden. Hiermee wordt de wereld van de 5 kandha's (vorm, gevoel, waarneming, formaties en bewustzijn) bedoeld. Kenmerkend voor werelds bewustzijn is:
- het heeft altijd een werelds object:
- een zintuiglijk object (zicht, geluid, geur, smaak, tast)
- een mentaal object (gedachte, herinnering)
- een fijnstoffelijk object in jhāna-toestanden.
- het is altijd gebonden aan de 3 kenmerken van bestaan: vergankelijkheid (anicca), lijden (dukkha) en geen-zelf (anatta)
- altijd gepaard gaat met mentale factoren die heilzaam (kusala), onheilzaam (akusala) of neutraal (abyākata) zijn
- onderhevig is aan de wet van karma
Werelds bewustzijn vormt het overgrote deel van onze mentale activiteit. Ook tijdens het beoefenen van mindfulness en meditatie verblijven we grotendeels in het werelds bewustzijn.
Werelds- en Bovenwerelds bewustzijn
Bovenwerelds bewustzijn is 'het doel' van de boeddhistische beoefening; het moment waarop de geest de wereld achter zich laat en nibbana direct ervaart. Er is een duidelijk verschil tussen het werelds bewustzijn en het bovenwerelds bewustzijn:
| Aspect | Werelds bewustzijn | Bovenwerelds bewustzijn |
|---|---|---|
| Object: | Werelds (zintuiglijk, mentaal, jhāna-object) | Nibbana |
| Gebonden aan samsara: | ja | nee |
| Karma-vormend: | Ja (behalve bij arhats) | nee |
| Doel: | ervaren binnen de cyclus | bevrijding uit de cyclus |